Welcome Guest! To enable all features please Login or Register.

Notification

Icon
Error

77 Pages«<757677
Options
View
Go to last post Go to first unread
Hoàng Thy Mai Thảo  
#1521 Posted : Sunday, February 21, 2021 8:33:15 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 16,877

Thanks: 6935 times
Was thanked: 2770 time(s) in 1957 post(s)

Nhạc trưởng Lê Phi Phi, người se duyên cho âm nhạc Việt – Âu

Hoài Dịu - RFI - 20/02/2021
Trong dòng chảy của nền âm nhạc hàn lâm Việt Nam, Lê Phi Phi là một trong số hiếm người Việt đã và đang đảm trách vị trí chỉ huy trưởng của nhiều dàn nhạc giao hưởng có đẳng cấp quốc tế như : dàn nhạc giao hưởng Kosovo, dàn nhạc Jyvaskyla Sinfonia Phần Lan, dàn nhạc của Trung Tâm Nhạc và Vũ Kịch Macedonia,…

Thành đạt ở hải ngoại, nhưng anh luôn hướng về nguồn cội bằng việc thực hiện nhiều buổi hòa nhạc tại Việt Nam mỗi năm. Âm nhạc Lê Phi Phi trở thành điều còn mãi trong mối giao duyên giữa hai nền âm nhạc Việt-Âu.

Đây cũng là món quà mà mục Góc Vườn Âm Nhạc muốn gởi tặng đến quý vị thính/độc giả đài RFI nhân dịp đầu xuân mới là cuộc gặp gỡ với một nhân vật rất đặc biệt : Nhạc trưởng Lê Phi Phi.

*****

RFI Tiếng Việt trước tiên xin cảm ơn ông đã nhận lời mời cho cuộc gặp đầu xuân này.

Nhạc trưởng Lê Phi Phi : Có lẽ có một duyên nợ, mà là duyên nợ tốt đối với tôi, với tất cả những gì có liên quan đến chữ radio, television. Bởi vì từ hồi nhỏ, tôi đã được cha là nhạc sĩ Hoàng Vân luôn mang theo đến dàn nhạc của đài tiếng nói Việt Nam, thu những chương trình và ca khúc của ông. Sau đó, khi trưởng thành và lập nghiệp thì tôi đã từng làm ở rất nhiều các dàn nhạc radio, television.

RFI : Là nhạc trưởng Việt Nam, nhưng ông chủ yếu làm việc với nghệ sĩ châu Âu, và trên đất Âu. Những điều này có ảnh hưởng đến phương pháp giảng bài, và phong cách biểu diễn của ông hay không ?

Nhạc trưởng Lê Phi Phi : Tôi là một người con của Hà Nội, và tôi có một cái may là được tốt nghiệp đại học ở một trong những nhạc viện danh tiếng nhất thế giới là Nhạc viện mang tên Tchaikovsky, tại Matxcơva của Nga. Ngay từ khi đi học, tính cách và phong cách âm nhạc cổ điển, các trường phái châu Âu đã hình thành rất là rõ trong các trường lớp của Nga và châu Âu ăn nhập vào tôi.

Khi ra đời làm việc, tôi là một trong số ít nhạc trưởng có được sự may mắn khi mà tính cách, âm nhạc, con người được hình thành kết hợp bởi hai nền văn hóa châu Âu và châu Á. Đó giống như là một điểm mạnh, tạo thuận lợi cho công việc khi dàn dựng chỉ huy.

Như chúng ta biết, đặc tính của người châu Á, là sự kiên trì, bền bỉ, nhẫn nại, tinh tế, nhẹ nhàng, và ngược lại, đối với người châu Âu, lại là một sự mạnh mẽ, chuẩn xác trong công việc cũng như trong suy nghĩ và cách thể hiện.

Nếu như biết kết hợp và có khả năng kết hợp hai nền văn hóa đó thì bạn có thể làm việc với bất kỳ dàn nhạc nào trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Chúng sẽ bổ trợ rất nhiều cho bạn trong cách xử lý tác phẩm, thể hiện tác phẩm, dàn dựng cũng như lúc biểu diễn.

RFI : Năm 2020 là một năm rất khó khăn đối với nghệ sĩ và ngành sân khấu biểu diễn trên toàn thế giới do đại dịch Covid. Đối với ông, chúng có những ảnh hưởng thế nào và trong năm 2020 vừa qua, ông có thực hiện được buổi hòa nhạc đáng nhớ nào không ?
Nhạc trưởng Lê Phi Phi : Năm 2020, đối với tôi cũng như toàn thể nhân loại, trong đó có các nghệ sĩ biểu diễn là một năm không thể nào quên, một năm có lẽ là lần đầu tiên trong lịch sử loài người vì đại dịch Covid-19. Chính vì dịch bệnh này nên tất cả các nghệ sĩ trên thế giới trong đó có tôi đều phải hủy bỏ những cuộc biểu diễn của mình.

Tuy nhiên, tôi cũng có cái may là đầu năm 2020 trước khi xảy ra đại dịch tôi kịp làm một chương trình nhạc Rock Symphony tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Những chương trình tôi dựng là chơi lại, phối lại những bài nhạc Rock của các ban nhạc quen thuộc. Đây không phải là lần đầu tiên tôi làm ở Việt Nam. Tất nhiên đối với Việt Nam là mới, có thể nói tôi là người đầu tiên mang và kết hợp thể loại này về Việt Nam. Tôi đã từng làm một số chương trình như thế này tại Macedonia.

RFI : Vào thời điểm này, ở quê nhà đang đón xuân Tân Sửu rất là tưng bừng, với ông cũng như kiều bào khác đang sống và làm việc tại nước ngoài, ông nghĩ gì về Tết Nguyên Đán và chuẩn bị những gì để có một cái Tết mang hương vị Việt Nam trong lúc đón Tết xa nhà ?

Nhạc trưởng Lê Phi Phi : Tôi rời Hà Nội năm 20 tuổi, sau khi du học ở Nga thì tôi định cư ở Macedonia, đến nay là đã hơn 30 năm xa Việt Nam. Đối với tôi, cũng như là tất cả những người Việt xa xứ, khi nghĩ về Tết cổ truyền Việt Nam đều mang một nỗi nhớ, một sự hoài niệm.

Mặc dù ta có thể ở bất kỳ nơi nào trên Trái Đất, có đầy đủ, một món ăn ngày Tết, một cành hoa đào, nhưng không khí Tết ở Việt Nam, đặc biệt là ở Hà Nội, bởi vì tôi là đứa con được sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, thì chỉ có thể cảm nhận được nó ở Việt Nam.

Khi có những năm tôi không được về ăn Tết ở Việt Nam, cùng với gia đình nhỏ của mình ở bên này tôi cũng cố gắng tự nấu mâm cỗ Tết của gia đình tôi ở Macedonia, cũng đầy đủ các lễ bộ như gà, xôi, miến, măng,… Còn bánh chưng, vì ở Macedonia, cộng đồng người Việt rất là ít, nên không có chợ châu Á, và không có bánh chưng. Nhưng nếu năm nào được sự cứu trợ của bạn bè ở châu Âu gởi sang, thì trên mâm cỗ ngày Tết cũng sẽ có bánh chưng, một chút giò. Truyền thống về Tết Nguyên Đán của Việt Nam tôi cũng tiếp tục để cho nó lan tỏa ở Macedonia.

Nhân dịp năm mới Tân Sửu, tôi muốn gởi lời chúc tới tất cả quý thính/độc giả đài RFI, tất cả các nghệ sĩ trong và ngoài nước cũng như toàn thể nhân loại trên thế giới một điều chúc duy nhất sức khỏe và hy vọng năm 2021 cuộc sống sẽ sớm trở lại bình thường trên toàn thế giới và đại dịch Covid sẽ phải ổn định và kết thúc.

RFI Tiếng Việt xin cảm ơn nhạc trưởng Lê Phi Phi.


Hoàng Thy Mai Thảo  
#1522 Posted : Monday, February 22, 2021 7:22:24 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 16,877

Thanks: 6935 times
Was thanked: 2770 time(s) in 1957 post(s)

"L'anomalie", giải Goncourt Pháp đạt doanh thu kỷ lục

Tuấn Thảo - RFI - 22/02/2021
Kể từ khi được cho ra mắt độc giả cách đây 7 tháng, tiểu thuyết "L'anomalie" (tạm dịch Điều bất thường) của nhà văn Pháp Hervé Le Tellier đã bán được hơn 633.000 bản, đạt doanh thu kỷ lục khoảng 8 triệu euro. Theo nhà xuất bản Gallimard, trong số các tác phẩm từng đoạt Giải văn học Pháp Goncourt, "L'anomalie" thuộc vào hàng ăn khách nhất, tính từ năm 1903 tới nay.

Theo số liệu gần đây nhất của Viện nghiên cứu thị trường GfK, kể từ khi được phát hành vào mùa hè năm 2020, tác phẩm "L'anomalie" của tác giả Hervé Le Tellier, chiếm hạng nhì trên danh sách các giải Goncourt bán chạy nhất (633.000 bản). Tác phẩm này chưa soán ngôi quyển tiểu thuyết "L'Amant " (Người Tình) của nữ văn hào Marguerite Duras (hạng nhất 1,63 triệu bản) nhưng lại vượt qua mặt "Les Bienveillantes" (Những kẻ thiện tâm) do nhà văn gốc Mỹ Jonathan Littel viết bằng tiếng Pháp (hạng ba 618.000 bản). Tiểu thuyết này sau khi đoạt giải Goncourt vào năm 2006, đã ăn khách khá đều đặn trong vòng 15 năm qua.

8 triệu euro sau 7 tháng ra mắt độc giả

Giải thưởng Goncourt 2020 là một quyển tiểu thuyết thiên về khoa học viễn tưởng, được viết bởi một thành viên trong nhóm "văn học thử nghiệm" mang tên là Oulipo của Pháp ("trường phái" này do hai nhà văn Raymond Queneau và François Le Lionnais thành lập vào đầu những năm 1960). Tiểu thuyết "Điều bất thường" kể lại câu chuyện lạ kỳ của một nhóm hành khách và phi hành đoàn trên một chuyến bay trong tháng Sáu của hãng hàng không Air France. Chiếc phi cơ dân sự này sau khi bay qua một trận bão dữ dội, buộc phải hạ cánh xuống một căn cứ quân sự Mỹ, vì không được lệnh đáp xuống phi trường quốc tế JFK ở vùng ngoại ô thành phố New York.

Vấn đề ở đây là khi đáp xuống căn cứ quân sự, toàn bộ các hành khách và phi hành đoàn đều bị cơ quan mật vụ Mỹ bắt giữ. Lý do là vì vài tháng trước đó, vào tháng Ba, một chuyến bay khác của Air France nhưng với cùng một phi hành đoàn và danh sách hành khách y hệt như tháng Sáu đã từng hạ cánh xuống thành phố New York, sau khi gặp bão trên không. Chuyện gì đã thật sự xẩy ra để gây ra một "điều bất thường" như vậy ? Phải chăng trận bão đã đưa chuyến bay này vào vòng lặp thời gian, hay là chiếc phi cơ bị lạc vào "đa vũ trụ" khi mà mọi thứ có thể tồn tại song song và điều đó có thể giải thích vì sao nơi hành khách và phi hành đoàn lại có đến hai phiên bản giống hệt nhau (tháng Ba và tháng Sáu).

Về nội dung, có thể nói quyển tiểu thuyết "L'anomalie" (Điều bất thường) của nhà văn Hervé Le Tellier được viết như kịch bản phim tâm lý pha với một chút khoa học viễn tưởng. Thể loại này có vẻ hơi khô khan, không hẳn là sách dành cho đại chúng, ngoài giới hâm mộ đọc truyện sci-fi và các tác phẩm dystopia. Có lẽ cũng vì thế mà trong đợt xuất bản đầu tiên, Gallimard chỉ in 12.000 quyển. Đáng ngạc nhiên thay, tác phẩm này đã thành công vượt bực, ngoài sự mong đợi của chính tác giả cũng như của nhà xuất bản. Với giá trung bình là 12 euro mỗi quyển sách, doanh thu của "L'anomalie" đạt tới mức 8 triệu euro 7 tháng sau ngày được tung ra thị trường.

Bí quyết thành công của "Điều bất thường"

Có một vài yếu tố giải thích cho sự thành công bất ngờ này. Trong thời kỳ nước Pháp bị phong tỏa, các hiệu sách cũng không được mở cửa, hai yếu tố đó đã khiến cho nhiều hộ gia đình muốn tìm lại thú vui đọc sách, mặt khác họ cũng mua thêm sách để biếu tặng bạn bè người thân và qua đó bày tỏ tình đoàn kết với các chủ hiệu sách. Còn lễ trao giải văn học Goncourt sau nhiều lần bị trì hoãn, rốt cuộc đã diễn ra cuối tháng 11/2020 đúng ngay vào mùa mua sắm quà tặng nhân những ngày lễ cuối năm. Vì thế cho nên việc biếu tặng sách, trong đó có tiểu thuyết "Điều bất thường", hơn bao giờ hết lại trở thành chuyện hiển nhiên.

Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất theo giới chuyên ngành xuất bản vẫn là nội dung của tác phẩm. Quyển tiểu thuyết "L'anomalie" (Điều bất thường) của tác giả Pháp Hervé Le Tellier đã được giới phê bình khen ngợi tán thưởng, nhờ vào cốt truyện lạ kỳ, ý tưởng táo bạo, đưa người đọc vào thế giới du hành kỳ ảo, giữa thực và mộng nhưng không phải là chuyện viển vông mà lại mang đầy tính lôgic toán học chặt chẽ.

Bản thân nhà văn Hervé Le Tellier cũng khá bất ngờ trước đà thành công của tác phẩm "Điều bất thường". Ông cho biết vẫn chưa hiểu vì sao quyển sách lại trở thành một hiện tượng trong ngành xuất bản nhưng hẳn chắc điều đó giúp thay đổi vị trí của tác giả này trên văn đàn. Hầu hết các cuốn sách của Hervé Le Tellier trước đây, chưa bao giờ vượt quá mức 35.000 bản và bán được như vậy đã là rất nhiều đối với nhà văn này. Hiện giờ sau nhiều lần tái bản, quyển tiểu thuyết đã xấp xỉ 650.000 quyển, phía nhà xuất bản Gallimard dự trù in gần một triệu quyển, vì mức tiêu thụ hiện nay là khoảng 20.000 bản được bán ra mỗi tuần.

Phim ăn khách phóng tác từ tiểu thuyết Goncourt

Cốt truyện kỳ lạ chẳng những thu hút bạn đọc mà còn gây nhiều hứng thú cho giới sản xuất và các nhà phóng tác kịch bản thành phim truyện. Việc chuyển thể các tác phẩm văn học từng đoạt Goncourt thành những bộ phim dành cho màn ảnh lớn, gần như đã trở thành một truyền thống ở Pháp. Từ "La Vie devant soi" (Cuộc sống ở trước mặt 1975) của Romain Gary với bút danh Émile Ajar cho tới "Les Noces barbares" (Hôn thú dã man 1985) của Yann Quéffelec, các tác phẩm Goncourt từng được tái hiện trên màn ảnh lớn. Gần đây hơn, các tác phẩm phóng tác từ các truyện đoạt Goncourt như "Une chanson douce" (Điệu ru êm đềm 2019) của Leïla Slimani hay là "Au revoir là-haut" (Tạm biệt trên kia 2017) của Pierre Lemaitre đều đã thu hút đông đảo khán giả Pháp vào rạp, với khoảng hai triệu lượt người xem, trước khi có dịch Covid-19 buộc các rạp chiếu phim phải đóng cửa.

Về điểm này, sự thành công ngoạn mục nhất vẫn là quyển tiểu thuyết "L'Amant" (Người Tình), trong đó nhà văn Marguerite Duras kể lại thời thơ ấu của bà ở Việt nam, tác phẩm này đã đoạt giải Goncourt vào năm 1984. Tính đến nay, tựa sách này đã bán được hơn 1,63 triệu bản, theo nhà xuất bản Éditions de Minuit, dù cho tới tận bây giờ quyển "L'Amant" (Người Tình) của tác giả Duras vẫn chưa bao giờ được phát hành dưới dạng sách bỏ túi, và quyển tiểu thuyết vẫn được bán ở mức từ 12.000 đến 14.000 bản mỗi năm.

Khi được đạo diễn Pháp Jean Jacques Annaud chuyển thể lên màn bạc vào năm 1992 với cặp diễn viên Jane March và Lương Gia Huy trong vai chính, bộ phim cùng tên đã thành công ở phòng vé, thu hút hơn 3,7 triệu lượt người xem. Hy vọng rằng quyển tiểu thuyết "L'anomalie" (Điều bất thường) sẽ sớm có phiên bản điện ảnh và biết đâu chừng sẽ phá luôn kỷ lục do quyển "L'Amant" nắm giữ về số lượng độc giả cũng như khán giả.



Hoàng Thy Mai Thảo  
#1523 Posted : Tuesday, February 23, 2021 8:38:00 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 16,877

Thanks: 6935 times
Was thanked: 2770 time(s) in 1957 post(s)

Ban nhạc Daft Punk chia tay sau 28 năm thành công

Tuấn Thảo - RFI - 23/02/2021
Hôm 22/02/2021, nhóm Daft Punk đã tải lên mạng một đoạn video ca nhạc dài 8 phút mang tựa đề "Epilogue" (Hồi kết). Trong bộ phim video này, có xuất hiện dòng số "1993-2021". Một cách khá bất ngờ, tùy viên báo chí của nhóm Kathryn Frazier đã xác nhận với hãng tin AFP là ban nhạc Pháp Daft Punk chính thức tan rã, nhưng không cho biết lý do.

Nổi tiếng trên khắp thế giới nhờ tài nghệ sáng tạo và phong cách độc đáo, ban nhạc Daft Punk được mệnh danh là đại sứ của dòng nhạc điện tử của Pháp gọi là "french touch". Nhóm này chỉ gồm hai thành viên là Thomas Bangalter (sinh năm 1975) và Guy Manuel de Homem-Christo (1974). Đôi bạn quen nhau từ thời niên thiếu, khi họ còn là học sinh trường trung học Carnot ở Paris. Sau khi đậu tú tài, họ thành lập ban nhạc Daft Punk vào năm 1993, lúc họ chưa đầy 20 tuổi. Nhóm này chuyên thử nghiệm kết hợp âm thanh điện tử house electro với các nhịp điệu kích động của rock, funk hay disco.

4 album trong gần 3 thập niên sự nghiệp

Trong làng nhạc quốc tế, ít có trường hợp nào lạ lùng như nhóm Daft Punk. Trong vòng 28 năm hoạt động, ban nhạc chỉ cho ra mắt bốn album phòng thu, nhưng lại bán gần 10 triệu bản trên thế giới. Nét độc đáo của nhóm này là họ không bao giờ lộ diện trong những lần xuất hiện trước công chúng. Nhóm Daft Punk tự định nghĩa họ là những nghệ sĩ độc lập ẩn danh, cho nên công chúng không bao giờ thấy được diện mạo của hai thành viên này. Mỗi lần xuất hiện dưới ánh đèn sân khấu, ban nhạc ít cử động tựa như người máy, trên đầu lúc nào cũng đội mũ bảo hiểm an toàn, với kính chắn che khuất toàn bộ khuôn mặt của họ.

Tập nhạc thứ tư và cũng là album cuối cùng (Random Access Memory) của nhóm Daft Punk chẳng những lập kỷ lục số bán mà còn đoạt luôn 4 giải Grammy vào năm 2014, trong đó có hai giải cao quý nhất là Album hay nhất và Bản thu âm xuất sắc nhất trong năm (Get Lucky). Kể từ đó cho tới nay, giới hâm mộ luôn chờ đợi mọi thông tin có liên quan tới ban nhạc Daft Punk, kể cả tin đồn cho rằng nhóm này sẽ xuất hiện với tư cách khách mời trong màn biểu diễn của ca sĩ The Weeknd nhân trận chung kết Superbowl hôm 07/02/2021 tại Mỹ.

Rốt cuộc, giới hâm mộ đã mừng hụt. Đa số lúc ấy đều nghĩ rằng nhóm Daft Punk không tham gia có lẽ cũng vì tình hình dịch bệnh chưa có dấu hiệu giảm bớt. Nhưng thật tình, không ai chờ đợi là bộ đôi này 2 tuần lễ sau đó lại chính thức thông báo việc chia tay thông qua đoạn video ca nhạc (trích từ bộ phim khoa học viễn tưởng “Electroma” từng được phát hành vào năm 2006). Đoạn phim này cho thấy cuộc hành trình phiêu lưu giữa lòng sa mạc mênh mông vô tận, lại có tựa đề biểu tượng là lời kết, mang đầy ý nghĩa của một thông điệp cuối cùng.

6 giải Grammy trong số 13 giải quốc tế

Trong vòng 28 năm sự nghiệp, Daft Punk đã trình làng 4 album studio, một tập nhạc phim (Tron : Legacy) và hai tập nhạc live ghi âm từ các vòng lưu diễn quốc tế (1997 và 2007). Tính tổng cộng, nhóm này đã đoạt 13 giải quan trọng trong làng nhạc quốc tế, ngoài 6 giải thưởng Grammy còn có các giải âm nhạc khác như Billboard, MTV, BMI hay là Brit Awards ... Với hàng loạt ca khúc ăn khách như “Around the World”, “One More Time” hay gần đây hơn là "Get Lucky" biểu diễn với Nile Rodgers và Pharrell Williams, "Starboy" hay "I feel it coming" phát hành vào năm 2017, Daft Punk trong vòng gần 3 thập niên là một trong những ban nhạc Pháp thành công nhất ở nước ngoài.

Ngay từ album đầu tay mang tựa đề "Homework" (1997) mang ý nghĩa của bài tập làm ở nhà (thời mà đôi bạn Thomas và Guy Manuel vẫn còn là những cậu sinh viên mới lớn), nhóm này đã nỗ lực sáng tạo, tìm tòi những âm thanh khác lạ. Các album ghi âm sau đó chẳng những cố gắng làm mới mà còn gieo rắc nhiều cảm hứng độc đáo khác nhau, với cách đọc đa tầng thoát ra ngoài lãnh vực âm nhạc đơn phương. Về điểm này, nhóm Daft Punk từng giải thích là âm nhạc không có vị trí cốt lõi như đa số các nhóm khác. Các nghệ sĩ thường có một lịch làm việc theo chu kỳ "cố định" : sáng tác, ghi âm, quảng bá, lưu diễn. Điều đó dễ tạo ra một vòng lặp và một cách vô tình các nhạc sĩ bị áp lực khi phải cho ra mắt các album một cách đều đặn, "máy móc".

Trong trường hợp của Daft Punk, nhóm này có lối tiếp cận mở rộng : âm nhạc được liên kết thêm với truyện tranh, phim hoạt hình, thế giới video, sách báo, nhiếp ảnh, tất cả gộp lại để tạo ra một vũ trụ có nét thẩm mỹ đặc thù tựa như phim truyện khoa học viễn tưởng. Trên sân khấu, hai thành viên Daft Punk cũng tìm tòi nghiên cứu để dựng một màn trình diễn đầy ấn tượng kết hợp công nghệ âm thanh, ánh sáng và video mapping.

Công nghệ hình ảnh phục vụ nghệ thuật sân khấu

Đáng ghi nhớ nhất là màn trình diễn tại liên hoan Coachella vào năm 2006, với kim tự tháp được thắp sáng bằng công nghệ laser và kỹ xảo hình ảnh. Buổi biểu diễn này đã thúc đẩy nhiều nghệ sĩ thuộc dòng nhạc điện tử, phải cố gắng sáng tạo hơn nữa về mặt sân khấu, do trường phái điện tử (đôi khi là nhạc không lời) thường có hoạt cảnh biểu diễn khá thô sơ, không có những màn bắt mắt, cảnh múa phụ họa như các đợt biểu diễn hoành tráng của các ngôi sao pop rock.

Dù muốn hay không, nhóm này đã khai phóng và mở đường cho nhiều nhóm nhạc khác của Pháp thành công ở nước ngoài kể cả Air, Justice, Cassius, Vitalic, Kavinsky hay là Étienne de Crécy ..... Nhưng có lẽ cũng vì Daft Punk luôn "giấu mặt" và ít phát biểu trước công chúng, cho nên nhiều khán giả trên thế giới đều nghĩ rằng bộ đôi này là người Mỹ, chứ không phải là một ban nhạc Pháp.

Về điểm này, Daft Punk từng cho biết là những chiếc mũ che kín khuôn mặt ban đầu là vì cả hai thành viên muốn xin được ẩn danh. Nhờ giấu tên mà khi ra ngoài đường, họ không bị nhận diện hay bị giới phóng viên theo dõi chụp hình. Với thời gian, ý tưởng thay đổi luật chơi ban đầu này đã trở thành một phương hướng sáng tạo tìm tòi hẳn hoi. Nhóm Daft Punk đã thành công trong việc thu hút sự chú ý của công chúng trên các dự án ghi âm của nhóm, mà vẫn loại bỏ được thái độ "sùng bái cá nhân" thường thấy trong giới showbiz. Một khi lật qua trang nhạc Daft Punk và kể từ nay không còn có chuyện "One More Time", cả hai thành viên đều có thể giải nghệ hoặc đeo đuổi một sự nghiệp solo mới, mà không cần phải trả giá cao như bao nhân vật nổi tiếng khác.


Hoàng Thy Mai Thảo  
#1524 Posted : Thursday, February 25, 2021 9:07:00 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 16,877

Thanks: 6935 times
Was thanked: 2770 time(s) in 1957 post(s)

Hoa Kỳ : Cuộc thi đánh vần toàn quốc được tái tổ chức với hình thức online

Voa / AP - 23/02/2021
Cuộc thi đánh vần toàn quốc của công ty Scripps trở lại trong năm nay với hình thức trên mạng, bằng việc tranh tài giữa khoảng hơn một chục thí sinh vào vòng chung kết tập họp tại khuôn viên ESPN ở Walt Disney World, Florida, công ty Scripps loan báo ngày 22/2.

Năm ngoái cuộc thi này bị hủy bỏ vì đại dịch virus corona, lần đầu tiên kể từ Thế chiến thứ Hai cuộc thi bị hủy bỏ. Các nhà tổ chức nói họ không tin rằng một cuộc tụ họp đông người tại nơi tổ chức tranh tài đánh vần từ trước đến nay - một trung tâm hội nghị bên ngoài Washington - sẽ là nơi tổ chức tranh tài năm nay.

Thay vì dồn lại toàn thể cuộc tranh tài trong một tuần — gọi là Tuần lễ Ong - cuộc thi đánh vần năm nay sẽ kéo dài trong vài tuần. Vòng đầu tiên sẽ diễn ra vào giữa tháng 6, vòng bán kết vào ngày 27/6 và vòng chung kết được ESPN truyền hình được tổ chức vào ngày 8/7.

“Chúng tôi bỏ ý tưởng tổ chức Tuần Lễ Ong sớm hơn vì biết rằng không thể mang hàng trăm người đến một địa điểm một cách an toàn,” bà Carolyn Micheli, giám đốc điều hành lâm thời của cuộc thi nói với hãng tin AP trước khi loan báo.

Việc hủy bỏ cuộc tranh tài đánh vần hồi năm ngoái là một đòn giáng đối với những học sinh lớp 8 vì các em mất cơ hội tranh tài sau nhiều năm chuẩn bị. Các em tranh tài hàng đầu thường xuyên học những từ tối nghĩa, những nguyên ngữ và các dạng thức ngôn ngữ nhiều giờ trong một ngày, hy sinh những hoạt động khác và đời sống xã hội để có cơ may trở thành vô địch quốc gia. Các em sẽ không còn được dự thi đánh vần khi bước vào cấp trung học – lớp 9.

Một vài cuộc tranh tài đánh vần trên mạng được một số tố chức khác tổ chức vào mùa hè năm ngoái để tạo cơ hội cho các học sinh lớp 8, nhưng không có cuộc tranh tài nào uy tín như của Scripps được ESPN truyền hình, với giải thưởng hạng nhất là 50.000 đô la, được trình chiếu trên truyền thông toàn quốc và có lịch sử gần 100 năm.

Công ty Scripps thăm dò các thí sinh và gia đình về những gì họ thích thấy trong cuộc thi đánh vần năm 2021, và đại đa số đều muốn đảm bảo là cuộc thi được tổ chức dưới bất cứ hình thức nào, bà Corrie Loeffler, giám đốc biên tập cuộc thi nói.

Cuộc thi đánh vần sẽ giới hạn khoảng 200 thí sinh, giảm 64% so với năm 2019, có đến 562 thí sinh tham dự, và bằng một nửa con số dự trù vào năm 2020.

Một chương trình thử nghiệm được đưa ra vào năm 2017 với mục đích đưa thêm thí sinh từ các vùng có tính cạnh tranh mạnh, đã không thực hiện được; và điều này có nghĩa hầu hết thí sinh sẽ phải theo cách truyền thống, là phải thắng vòng loại ở từng vùng.

Các thí sinh sống tại những khu vực thiếu người bảo trợ địa phương có thể tranh tài để tìm đường vào chung kết thông qua các cuộc thi trên mạng, cũng do Scripps tổ chức.

Một thay đổi khác: sẽ không có đánh vần viết và thi ngữ vựng để thu hẹp còn lại vào khoảng 50 thí sinh vào bán kết.

Hình thức trên mạng sau đó sẽ không còn và thí sinh sẽ trở về cuộc thi truyền thống, là đánh vần. Việc này có nghĩa là Scripps sẽ phải dùng nhiều từ khó hơn trong những vòng đầu.

Trong cuộc thi năm 2019, những từ được dùng trong vòng chung kết trở thành một vấn đề chính. Scripps đã phải dùng những từ khó nhất trong danh sách để chọn các thí sinh vào chung kết và cuộc thi kết thúc bằng 8 thí sinh đồng vô địch vì các nhà tổ chức không muốn cuộc tranh tài quá căng thẳng về thể chất, kéo dài đến khuya. Kết quả này gây nên chỉ trích từ những người cho rằng Scripps dựa quá nhiều vào những từ khán giả truyền hình thích thú nhưng không biểu hiện những thách thức đáng kể cho thí sinh.


Hoàng Thy Mai Thảo  
#1525 Posted : Friday, February 26, 2021 1:07:18 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 16,877

Thanks: 6935 times
Was thanked: 2770 time(s) in 1957 post(s)

Covid-19 : Các công viên giải trí tại Pháp vẫn chưa thoát nạn

Tuấn Thảo - RFI - 26/02/2021
Cũng như các rạp chiếu phim, sân khấu lớn hay viện bảo tàng, các công viên giải trí phải hứng chịu tác động kéo dài của dịch Covid-19. Sau khi phải đóng cửa trong suốt tháng 11/2020 trong đợt phong tỏa thứ nhì tại Pháp, ban điều hành các công viên giải trí hy vọng được phép hoạt động trở lại vào mùa lễ cuối năm, nhưng rốt cuộc họ đã mừng hụt.

Cho dù các biện pháp phong tỏa đã được nới lỏng trong mùa nghỉ lễ Giáng Sinh 2020, chính phủ Pháp vẫn quyết định duy trì (kể từ hôm 24/11/2020) việc đóng cửa các công viên giải trí, cũng như toàn bộ các cơ sở văn hóa khác. Cho tới giờ này, chưa ai biết được chừng nào mới đến ngày mở lại, điều đó tùy thuộc rất nhiều vào vào diễn biến của dịch bệnh, cũng như mức độ triển khai chiến dịch tiêm chủng vac-xin Covid-19. Vấn đề ở đây là ngành công viên giải trí lại rất cần đến mùa Halloween cũng như Noël, vốn là hai thời điểm kinh doanh bội thu và các công viên này thường có truyền thống tổ chức nhiều sinh hoạt lớn trong mùa nghỉ lễ gia đình.

Thiệt hại kinh tế toàn ngành xấp xỉ hàng tỷ euro

Họa vô đơn chí, sau khi bị thất thu trong mùa Giáng Sinh và Tết Tây, các công viên giải trí vẫn phải tiếp tục đóng cửa nhân kỳ nghỉ học mùa đông trung tuần tháng 02/2021, do vẫn chưa được các cơ quan y tế bật đèn xanh. Điều đó đi ngược lại với dự phóng ban đầu, hầu hết các công viên lớn ở Pháp như Disneyland Paris, Parc Astérix, Futuroscope hay La Mer de Sable từng thông báo sẵn sàng tiếp đón khách tham quan trong tháng 02/2021, giờ đây buộc phải lùi lại ngày mở cửa cho đến đầu tháng 04 và các ban giám đốc hy vọng sẽ không bị mất thêm kỳ nghỉ mùa xuân, rơi đúng vào lễ Pâques, mùa lễ Phục Sinh tại Pháp.

Về mặt kinh tế, một công viên giải trí cỡ lớn như Parc Astérix, khai thác các nhân vật từ thế giới truyện tranh của anh hùng Gô-loa, tiếp đón 2,2 triệu lượt khách mỗi năm, doanh thu lên tới 108 triệu euro. Cho dù đã mở cửa đón khách trong suốt mùa hè 2020, công viên này vẫn bị thất thu nặng nề sau hai đợt phong tỏa và lệnh đóng cửa kéo dài kể từ tháng 11/2020. Theo tuần báo Capital, Astérix đã mất khoảng 60% doanh thu. Trong trường hợp của Disneyland Paris, tình trạng lại càng tồi tệ hơn, do công viên giải trí này thu hút khá nhiều khách nước ngoài, trong khi Covid-19 đã làm cạn kiệt các nguồn thu nhập đến từ khách du lịch quốc tế.

Với hơn 10 triệu lượt khách hàng năm, mức doanh thu đạt tới mức 1,7 tỷ euro trong năm 2019, công viên giải trí Disneyland Paris hứng chịu trực tiếp cú sốc gây choáng váng của dịch Covid-19. Theo báo Capital, mức thiệt hại của toàn khâu dịch vụ công viên giải trí của Disney lên tới mức chóng mặt. Tập đoàn này khai thác 11 công viên trên thế giới dưới nhiều thương hiệu khác nhau. Kể từ tháng 03/2020, các công viên của Disney mất khoảng 20 triệu đô la mỗi ngày, nếu tính gộp lại cả năm, chi nhánh này của Disney bị thất thu từ 5 đến 7 tỷ đô la trong vòng 12 tháng qua.

Ngành công viên giải trí bị khủng hoảng nhấn chìm

Mặc dù không đón khách tại Pháp, nhưng các công viên giải trí vẫn phải duy trì hoạt động ở một mức tối thiểu nhằm bảo trì hạ tầng cơ sở, tránh cho máy móc bị hư hỏng. Đa số các ban giám đốc tận dụng thời gian đóng cửa để trùng tu hay phục hồi. Trong trường hợp của Disneyland Paris, nhiều dự án đã được xúc tiến, trong đó có việc sửa chữa động cơ cho hệ thống tàu lượn siêu tốc "Indiana Jones and the Temple of Peril", tân trang mặt tiền của lâu đài "Người đẹp ngủ trong rừng" hay là trùng tu trò chơi "Buzz Lightyear Laser Blast". Riêng tại không gian Walt Disney Studios kết hợp các trò giải trí với thế giới điện ảnh, công việc trùng tu đang được tiến hành cho khu vực "Cars Route 66 Road Trip" và xây dựng thêm thế giới dành riêng cho "Avengers Campus", sắp được khai trương trong thời gian tới.

Về phía "La Mer de Sable", ban điều hành công viên giải trí cho biết cho dù có được mở cửa trở lại vào tháng 04/2021 hay không, công viên này vẫn tiến hành việc xây dựng một không gian giải trí hoàn toàn mới dành cho khách tham quan. Trò chơi tàu lượn trên núi bạc "Silver Mountain" ban đầu được lên kế hoạch cho năm 2020, rồi bị gián đoạn nhiều lần do dịch Covid-19. Thế nhưng, dự án này không thể bị trì hoãn mãi và cho dù đã mất nhiều thời gian hơn để xây xong, công viên "La Mer de Sable" vẫn hy vọng sử dụng tàu lượn mới "Silver Mountain" để thu hút nhiều hơn nữa các hộ gia đình, một khi được phép mở lại.

Tương tự, công viên giải trí khai thác chuyên đề "lịch sử" cổ trang như Puy du Fou ở vùng Vendée, hay công viên giải trí Parc Spirou ở vùng Provence cũng có kế hoạch trùng tu, chuẩn bị cho ngày khai trương lại, cho dù trước mắt chưa có dấu hiệu nào cho thấy tình hình sẽ khả quan, tươi sáng hơn vào đầu tháng 04/2021. Hầu hết các liên hoan ca nhạc điện ảnh hay nghệ thuật văn hóa, dự trù ban đầu được tổ chức vào mùa xuân, đều lần lượt quyết định lùi đến hè 2021, một thời điểm được cho là thuận lợi hơn.

25% nhân viên được duy trì

Nhưng dù có nỗ lực cách mấy, giới chuyên ngành công viên giải trí vẫn tiếp tục lo lắng trước những khó khăn đang chờ đón họ đầu năm 2021. Theo ông Frédéric Carlier, giám đốc điều hành "La Mer de Sable ", công viên này đã mất hơn một nửa lượng khách sau các đợt đóng cửa theo lệnh của chính phủ, mức thiệt hại lên tới hàng chục triệu euro. Cho dù nhà nước có chính sách hỗ trợ các mảng doanh nghiệp, nhưng đa số các khoản trợ cấp này nhắm vào giới nhân viên, hầu tạm thời tránh tình trạng sa thải hàng loạt, nhưng không thể nào tránh được mãi. Những biện pháp như vậy chỉ mang tính tạm thời và sẽ không bao giờ bù đắp được những thiệt hại mà ngành công viên giải trí phải gánh chịu khi toàn bộ guồng máy ngưng hoạt động. Năm 2020 là một năm gây tổn thất lớn, nhưng ngành này cần được mở lại vào năm 2021.

Theo tuần báo Paris Match, kể từ khi phải đóng cửa từ cuối tháng 10/2020, Parc Astérix nay chỉ giữ lại khoảng 200 nhân viên (đa số có thâm niên và hợp đồng dài hạn) tức chỉ bằng 1/4 so với bình thường. Vào những mùa cao điểm, công viên này có thể tuyển dụng hơn cả ngàn nhân viên thời vụ. Theo ông Nicolas Kremer, tổng giám đốc Parc Astérix, đây là lần đầu tiên trong hơn 3 thập niên qua, công viên này bị lún sâu vào khủng hoảng như vậy, ông hy vọng ngày mở lại các công viên giải trí đi kèm với hàng quán, khách sạn, tiệm ăn, các dịch vụ này bổ sung cho nhau và ngành công viên giải trí cũng dựa vào đó để có thêm thu nhập.

Theo giới chuyên ngành, dù có lạc quan cách mấy, các công viên giải trí cũng khó thể tìm lại một sớm một chiều mức doanh thu bình thường, quá trình phục hồi kinh tế có thể đòi hỏi nhiều thời gian hơn dự kiến. Đối với ngành hội chợ giải trí tổ chức theo mùa chứ không hoạt động quanh năm suốt tháng, tình hình lại càng khó khăn hơn nhiều. Các ban quản lý các hội chợ như Foire du Trône (dự trù vào tháng 04/2021) hay là Fête des Loges (tổ chức vào cuối tháng 06/2021) đều hy vọng sẽ được duy trì, nếu không, các hội chợ này không còn cách nào khác ngoài việc đóng cửa vĩnh viễn.



Covid-19 : Các rạp chiếu phim ở Bắc Mỹ được phép mở lại

Tuấn Thảo - RFI - 26/02/2021
Vào lúc nước Pháp vẫn đóng cửa hầu hết các tụ điểm giải trí, chính quyền bang Québec, Canada và thống đốc bang New York, Hoa Kỳ vừa bật đèn xanh cho việc mở lại các rạp chiếu phim. Nhiều nhà phân phối ở Bắc Mỹ đã hoan nghênh quyết định này, nhưng cũng có một số chủ rạp phim tỏ ra lo lắng vì theo họ, vẫn còn quá nhiều điều kiện ràng buộc.

Một cách cụ thể, các rạp chiếu phim ở thành phố Manhattan, bang New York, sẽ hoạt động trở lại kể từ ngày 05/03/2021, tức là đúng một năm sau ngày phải đóng cửa theo lệnh của thống đốc bang Andrew Cuomo, vào lúc dịch Covid-19 đang bùng phát mạnh mẽ. Theo mạng thông tin chuyên ngành BoxOfficePro, việc thông báo ngày mở lại các rạp hát cho thấy bang New York đã dần dần nới lỏng các biện pháp phòng dịch. Tuy nhiên, các rạp chiếu phim chỉ có thể cho vào cửa 25% khán giả so với mức bình thường.

Các rạp hát ở Manhattan bị đóng cửa trong một năm

Trong trường hợp có nhiều phòng chiếu phim, mỗi suất chỉ có thể tiếp đón tối đa 50 người xem. Một khi vào phòng chiếu phim, khán giả không thể chọn ghế ngồi một cách tự do, mà lại ngồi vào những chỗ đã được sắp đặt trước. Mục tiêu của ban quản lý là áp dụng đúng mức các quy định về giãn cách xã hội và khán giả đi xem xinê một mình hay đi chơi cùng với nhóm bạn buộc phải đeo khẩu trang trong suốt buổi chiếu phim.

Quyết định mở lại các rạp chiếu phim thật ra đã được ban hành trên toàn lãnh thổ bang New York kể từ tháng 10/2020, nhưng lại không được áp dụng tại thành phố Manhattan New York, phần lớn cũng vì các nhà chức trách lo ngại rằng mật độ dân cư rất cao tại trung tâm Manhattan có nguy cơ làm cho đà lây lan của dịch bệnh vượt tầm kiểm soát. Đối với giới chuyên ngành, việc mở cửa trở lại các rạp hát sẽ giúp tạo ra luồng dưỡng khí cho các các nhà phân phối, một chút ánh sáng cuối đường hầm, vì đại đa số các rạp chiếu phim trong phạm vi thành phố New York đã buông màn từ giữa tháng 03/2020, trong khi đây là một trong những thị trường quan trọng nhất ở Hoa Kỳ, tính theo doanh thu từ các phòng vé.

Còn đối với các nhà sản xuất, mặc dù đa số đều đã có kế hoạch phát hành phim trên internet thông qua các dịch vụ trực tuyến, nhưng việc mở lại các phòng chiếu phim vẫn tạo cơ hội tăng thêm doanh thu. Các hãng phim lớn đã liên tục dời lại trong suốt một năm qua các bộ phim bom tấn (blockbuster) của họ, và cho dù phim sẽ không lập kỷ lục phòng vé khi số khán giả vào rạp còn bị hạn chế, nhưng ít ra sẽ giúp gỡ gạc một phần các khoản đầu tư vào khâu sản xuất. Về điểm này, tập đoàn Disney dự trù ra mắt sản phẩm mới của mình "Raya và rồng thần cuối cùng" sau khi việc phát hành trên mạng Disney+ bộ phim "Soul" (Cuộc sống nhiệm mầu) đã không thành công như mong đợi.

Phía hãng phim Warner Bros cũng có thể nhân dịp này khai thác phiên bản Snyder của Justice League "Liên minh Công lý" tại các rạp chiếu phim (dự trù ra mắt công chúng vào ngày 18/03/2021) nhằm bổ sung cho việc phát hành bộ phim dài 4 tiếng đồng hồ trên mạng HBO Max. Trong khi đó, nhiều hãng phim khác cũng chuẩn bị cho ra lò những sản phẩm đã bị cất giữ quá lâu trong kho.

Nhiều trở ngại khi guồng máy được khởi động lại

Cho dù thời điểm phát hành phim vẫn chưa phải là lý tưởng (trường hợp của "Wonder Woman" tập nhì khiến cho các nhà sản xuất "Black Widow" càng thêm đắn đo), đến một lúc nào đó, các hãng phim đành phải "hy sinh" một số sản phẩm, thà được một chút doanh thu còn hơn là không được gì cả, nhất là lịch phát hành phim trong năm 2021 sẽ bị ứ đọng do quá dày đặc. Việc khởi động lại guồng máy sản xuất và phân phối chưa gì đã cho thấy một số giới hạn cũng như trở ngại.

Về phía bang Québec (Canada), các rạp chiếu phim sẽ hoạt động trở lại kể từ ngày 26/02/2021, tức là vào cuối tuần này, một quyết định được cho là hợp thời do rơi vào đúng kỳ nghỉ của đa số các học sinh. Thế nhưng, thay vì trấn an các nhà phân phối, thông báo của Hiệp hội các chủ rạp phim bang Québec (APCQ) lại tiếp tục gây ra tranh luận. Theo hai đồng chủ tịch Éric Bouchard và Denis Hurtubise, hiệp hội này đã lưu ý với chính quyền bang Québec là việc mở lại các rạp hát vẫn còn kèm theo nhiều điều kiện ràng buộc. Các điều kiện ấy khiến cho việc mở lại các rạp chiếu phim còn tốn kém hơn là khi phải đóng cửa. Do vậy, hiệp hội APCQ đề nghị chính phủ tài trợ thêm cho các rạp hát để bù đắp một phần cho việc hạn chế số lượng khán giả (mức chứa tối đa là 250 người xem cho mỗi phòng chiếu phim).

Thế nhưng, vấn đề gây tranh cãi lớn nhất vẫn là "lệnh cấm" đến từ phía cơ quan phòng dịch, không cho phép các rạp chiếu phim bán thức ăn và nước uống cho khán giả. Theo giới chuyên gia y tế công cộng, việc bán các thức giải khát, bánh kẹo, cũng như bắp rang (popcorn) sẽ làm tăng thêm các lượt tiếp xúc giữa khán giả và nhân viên bán hàng, trong khi các quy định hiện hành là nhằm hạn chế tối đa các mối quan hệ tương tác. Chẳng những thế, khán giả sẽ tháo gỡ khẩu trang nếu muốn tận hưởng cái thú vừa ngồi xem phim, vừa "nhai" popcorn.

Không chiếu phim nếu không được bán "popcorn"

Cũng cần biết rằng mô hình kinh doanh của các rạp chiếu phim chủ yếu dựa vào việc bán thức ăn nhiều hơn là bán vé xinê. Theo ông Éric Bouchard, đồng chủ tịch hiệp hội APCQ, việc bán đồ ăn và thức giải khát chiếm từ 50% đến 80% doanh thu của các rạp chiếu phim. Việc mở lại rạp hát nhưng vẫn cấm bán thức ăn sẽ khiến cho các chủ rạp có nguy cơ bị thua lỗ nhiều hơn nữa. Theo đánh giá của hiệp hội này, trong mùa hè năm 2020, các rạp chiếu phim ở bang Québec đều đã mở cửa và chuyện bán thức ăn cho khán giả đều đã diễn ra một cách tốt đẹp, do cả hai phía người mua kẻ bán đều có ý thức và đều tôn trọng các quy định giãn cách xã hội mà không cần phải nhắc nhở.

Trong bối cảnh đó, các chủ rạp hát kêu gọi chính phủ bang Québec xem xét lại lệnh cấm bán thức ăn trong các rạp chiếu phim. Theo họ, nếu chỉ hoạt động với doanh thu từ các quầy bán vé, đại đa số các rạp chiếu phim sẽ phải đóng cửa luôn, do không thể đáp ứng nổi toàn bộ các chi phí vận hành. Nếu lệnh cấm bán thức ăn được duy trì, chính phủ bang Québec vẫn có thể trợ cấp để bù đắp cho các khoản thất thu từ khâu dịch vụ bán thức ăn. Chưa gì các chủ rạp chiếu phim cho biết họ sẽ không mở cửa trong trường hợp họ không được quyền bán "popcorn".

Nhìn chung, vào lúc ngành phân phối phim ở Bắc Mỹ bị thiệt hại đến hàng tỷ đô la (chỉ riêng chuỗi rạp hát AMC tại Hoa Kỳ đã mất đến 3 tỷ đô la sau một năm đóng cửa), quyết định mở lại các tụ điểm giải trí vẫn còn gặp phải khá nhiều trở ngại, do vậy giới chuyên ngành vẫn đang chờ đợi chứ chưa dám mừng vội.

Hoàng Thy Mai Thảo  
#1526 Posted : Saturday, February 27, 2021 7:13:20 AM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 16,877

Thanks: 6935 times
Was thanked: 2770 time(s) in 1957 post(s)

Người Mỹ mất người thân vì Covid-19: Nỗi đau khôn nguôi

Ngọc Lễ - VOA - 27/02/2021
Nhiều người Mỹ, trong đó có người gốc Việt, mất người thân vì dịch virus corona phải chịu đựng nỗi mất mát không gì bù đắp và nỗi thương nhớ khôn nguôi, theo tìm hiểu của VOA, trong lúc nước Mỹ vừa bước qua cột mốt bi thảm là nửa triệu người đã chết vì dịch bệnh.

Trong bài diễn văn mặc niệm và chia buồn với những người Mỹ đã mất người thân hôm 22/2, Tổng thống Mỹ Joe Biden nói: “Rất nhiều người trong số các nạn nhân đã trút hơi thở cuối cùng trong đơn độc ở Mỹ.”

Con số nửa triệu người chết là lớn hơn số dân của Miami, Florida, hay Kansas, Missouri. Nó gần bằng số người Mỹ thiệt mạng trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Chiến tranh Triều Tiên và Chiến tranh Việt Nam cộng lại. Nó giống như thảm họa ngày 11/9 diễn ra hàng ngày trong suốt gần sáu tháng.

Trong những tuần gần đây, số ca tử vong vì virus corona mỗi ngày đã giảm từ mức hơn 4.000 hồi đầu tháng 1 xuống trung bình dưới 1.900 người mỗi ngày sau khi chiến dịch tiêm chủng ở Mỹ được triển khai cấp tập.

‘Không muốn ra đi’

Cách nay ba hôm, bà Quách Kim Kim ở thành phố Santa Ana, Quận Cam, bang California, vừa lo xong hậu sự cho chồng là Ca sỹ Quốc Anh, một ca sỹ quen thuộc trong cộng đồng người Việt hải ngoại vừa qua đời vì Covid-19 hôm 29 tháng Chạp khi chỉ còn 1 ngày nữa là đến Tết Nguyên đán Tân Sửu.

Đến giờ, bà ‘vẫn còn rất đau’, người quả phụ này nói với VOA qua điện thoại. Bà mô tả cảm giác cô đơn mỗi khi đi làm về nhà và nỗi đau khi nhớ lại những lúc vui buồn có nhau với người chồng quá cố.

Bà kể lại cảm giác mỗi khi nhìn đồ vật trong nhà: “Tôi rớt nước mắt. Tim tôi nhói.”

Hai vợ chồng ca sỹ Quốc Anh đã chung sống với nhau được 15 mặc dù không có con chung ‘nhưng rất hạnh phúc’, theo lời bà Kim Kim, và bà ‘rất được chồng thương yêu’.

“Lúc ổng còn sống, tuần nào cũng dẫn tôi đi tiệc tùng, đi hát hết, vui lắm,” bà Kim nói. “Mỗi khi tôi đi làm về, ổng chạy ra mở cửa rồi kêu tôi nghỉ đi, ngồi nói chuyện đã chứ đừng làm gì hết.”

Theo lời bà Kim thì lúc chồng bà trút hơi thở cuối cùng, bà được bác sỹ gọi vào để nhìn chồng qua lớp kính chứ không được tiếp xúc trực tiếp. Lúc đó, bà nói, ca sỹ Quốc Anh ra đi ‘mà chưa nhắm mắt hẳn, còn mở he hé’.

“Tôi nhìn ông ấy thấy như ông ấy đang nhìn tôi vậy. Tôi khóc quá trời. Tôi nghĩ là chắc ổng chưa muốn ra đi,” bà Kim nói.

Lúc đó bà chỉ khóc và gọi ‘anh ơi, anh ơi’ thôi chứ ‘không nói được gì, cũng theo lời người góa phụ này. Do khóc nhiều mà đến này bà đã sụt hơn 3kg, bà nói.

Bà cho biết trước lúc bị dính virus corona, ca sỹ Quốc Anh là người rất lạc quan, yêu đời, ‘rất ham sống’. “Tại vì số phần phải ra đi thôi,” bà than thở và nói bà ‘tiếc quá trời’ vì Mỹ vừa triển khai chích ngừa thì chồng bà lại mắc bệnh.

Từ lúc vô nhà thương cho đến khi ra đi là 4,5 tuần rưỡi, bà cho biết. Trong hai tuần đầu, ông còn rất tỉnh táo gọi điện thoại, nhắn tin cho bà. Nhưng sau khi ông được chuyển vào phòng chăm sóc đặc biệt (ICU) cho đến ngày ông ra đi thì hai vợ chồng không còn nói được với nhau lời nào nữa.

‘Do đi cà phê với bạn’

Theo lời bà thì trong đợt bùng dịch hồi mùa xuân năm ngoái, ca sỹ Quốc Anh rất kỹ lưỡng. Ông ở nhà luôn trừ những lúc ra ngoài tập thể dục vì bản thân mắc nhiều bệnh nền như tiểu đường, huyết áp.

“Tôi dặn ổng phải cẩn thận vì bên ngoài người ta bệnh chết quá trời. Ổng cũng ngoan lắm, không có ra đường,” bà kể. “Nhưng đến đợt bùng dịch thứ hai này không biết làm sao mấy người bạn ổng cứ gọi phone cho ổng mỗi ngày hỏi ‘dậy chưa, ra chơi’.”

“Tôi can nhưng ổng không nghe. Ổng nói ở nhà nhiều quá thì buồn,” bà nói thêm. “Đi về cũng được mấy ngày thấy ổng lạ lạ, mệt mệt thì tôi thấy nghi rồi”.

Sau đó, bà mới biết trong nhóm bạn đi uống cà phê với ca sỹ Quốc Anh có một người chơi đàn ngồi gần nói chuyện với ông ‘bị nhiễm Covid vô nhà thương chỉ hai tuần sau là mất’.

“Ổng nói tôi ‘Em ơi, anh khó thở’ rồi qua ngày hôm sau ổng ho dữ lắm. Tôi kêu ông ấy đi bác sỹ nhưng bác sỹ không nhận, còn kêu đi nhà thương thì ổng không chịu. Ổng sợ chết lắm,” bà nói và cho biết ca sỹ Quốc Anh cố chịu thêm hai ngày nữa rồi mới gọi 911 khi bà đang đi làm, không có ở nhà.

Kể từ đó, tinh thần bà ‘đảo lộn’. Mỗi năm vào những ngày Tết, ông thường chở bà đi chợ Tết. “Năm nay tôi ra đó ngồi khóc,” bà nói.

Sau khi tang lễ xong xuôi, hiện giờ tro cốt của ca sỹ Quốc Anh đã được gửi ở nhà chùa và hai năm sau bà Kim sẽ đem ra biển rải, theo lời bà. Bà nói ‘nhiều lúc bà muốn quên nhưng nước mắt cứ trào hoài’.

“Nếu không phải vì Covid thì ông ấy sẽ không mất,” bà nói. “Ông ấy còn khỏe, còn hát hay lắm, còn giữ gìn sức khỏe dữ lắm.”

Bà nói bà ‘xúc động’ trước sự quan tâm của Tổng thống Joe Biden đã nghĩ đến và chia buồn với những gia đình người Mỹ mất người thân vì Covid-19.

‘Có thể là bất cứ ai’

Ở bang Idaho, nhiều tuần lễ sau khi bà Cindy Pollock bắt đầu cắm những lá cờ nhỏ trên sân nhà bà – mỗi lá cờ tượng trương cho một nạn nhân trong số hơn 1.800 người dân Idaho chết vì Covid-19, hai người phụ nữ mà bà chưa từng quen biết nhấn chuông cửa trong nước mắt ràn rụa. Họ đang muốn tìm một nơi để tưởng nhớ người chồng và người cha họ vừa mới mất.

“Tôi chỉ muốn ôm chặt họ,” bà cho biết “Bởi vì đó là tất cả những gì tôi có thể làm.”

“Rất khó để cho tôi nghĩ ra một người Mỹ nào đó không biết ai đó đã qua đời hoặc có một người thân đã qua đời vì Covid-19,” ông Ali Mokdad, giáo sư về các chỉ số sức khỏe tại Đại học Washington ở Seattle, nói với hãng tin AP. “Chúng ta chưa thực sự hiểu hết đại dịch tồi tệ như thế nào, tàn phá như thế nào đối với tất cả chúng ta.”

“Tôi chưa bao giờ ngờ rằng anh ấy sẽ không vượt qua được. Tôi rất tin tưởng vào anh ấy,” cô Nancy Espinoza, người có chồng là anh Antonio đã nhập viện vì COVID-19 vào tháng trước, nói với AP.

Cặp vợ chồng này ở Hạt Riverside, bang California. Họ đã bên nhau từ thời trung học. Họ cùng đi theo nghiệp y tá và cùng tạo lập một gia đình. Vào ngày 25/1, Nancy được nhà thương gọi đến để nhìn mặt Antonio lần cuối. Khi ra đi, Antonio mới 36 tuổi và để lại một đứa con trai 3 tuổi.

“Hôm nay là chúng tôi. Và ngày mai có thể là bất kỳ ai,” cô Nancy nói.

Vào cuối mùa thu năm ngoái, 54% người Mỹ cho biết họ biết ai đó đã chết vì hoặc nhập viện vì COVID-19, theo một cuộc thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Pew. Con số người chết đã tăng gần gấp đôi kể từ đó, với dịch lan rộng ra ngoài các khu đô thị đông bắc. Các bang tây bắc bị tấn công vào mùa xuân năm ngoái và đến lượt các thành phố Vành đai Ánh dương ở phía Nam bị ảnh hưởng nặng nề hồi mùa hè năm ngoái.

Khi một giáo sư được trọng vọng ở một trường cao đẳng cộng đồng ở Petoskey, bang Michigan, qua đời vào mùa xuân năm ngoái, người dân rất thương tiếc, nhưng nhiều người vẫn nghi ngờ về mức độ nghiêm trọng của nguy cơ dịch bệnh, Thị trưởng John Murphy được AP dẫn lời nói. Tuy nhiên, thái độ của người dân đã thay đổi vào mùa hè sau khi một gia đình địa phương tiệc tùng trong kho chứa cỏ. Trong số 50 người tham dự, 33 người bị nhiễm bệnh. Ba người đã qua đời, ông cho biết.

“Tôi nghĩ nhìn từ xa, mọi người sẽ nghĩ rằng ‘nó sẽ không đụng đến tôi được’,” Murphy nói. “Nhưng theo thời gian, thái độ đã thay đổi hoàn toàn từ ‘Tôi sẽ không bị đâu. Chỗ của tôi sẽ không bị đâu. Tôi đâu có già quá đâu’ đến ‘dịch bệnh là nguy cơ hiển hiện’.”

Đối với ông Anthony Hernandez, người quản lý nhà quàn Emmerson-Bartlett ở Redlands, California, cơ sở của ông đã quá tải với các nạn nhân COVID-19. Ông cho biết những cuộc nói chuyện khó khăn nhất đối với ông là khi ông không thể có câu trả lời, khi ông cố gắng an ủi những người mẹ, những người cha và con cái đã mất người thân.

Nhà quàn của ông thường chỉ có từ 25 đến 30 tang lễ trong một tháng, nhưng hồi tháng 1 đã phải tổ chức 80 đáM tang. Ông đã phải giải thích với một số gia đình rằng họ sẽ phải đợi vài tuần mới có thể chôn cất người thân được.



Hoàng Thy Mai Thảo  
#1527 Posted : Sunday, February 28, 2021 12:24:05 PM(UTC)
Hoàng Thy Mai Thảo

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/26/2011(UTC)
Posts: 16,877

Thanks: 6935 times
Was thanked: 2770 time(s) in 1957 post(s)

Giai điệu hạnh phúc - Phim ca nhạc xuất sắc của thế kỷ 20

Gia Trình - RFI - 27/02/2021
Bộ phim âm nhạc Giai điệu hạnh phúc (The Sound of Music), sản xuất năm 1965, luôn có chỗ đứng đặc biệt trong nguời hâm mộ. Một cốt chuyện cổ điển về âm nhạc giành 5 tượng vàng Oscar và chinh phục hàng triệu trái tim người xem hơn nửa thế kỷ qua.

Tác phẩm điện ảnh vượt thời gian

Chuyển thể từ cuốn hồi ký Memoirs of Maria Augusta von Trapp, nhà sản xuất Rodgers và Hammerstein đã mua lại bản quyền để phát triển thành phim ca nhạc. Tác phẩm kể về hành trình của nhân vật Maria trước hai lựa chọn, làm quản gia cho gia đình thuyền trưởng Georg von Trapp hay trở thành nữ tu.

Tình yêu với trẻ nhỏ và vị thuyền trưởng đã giúp Maria đưa ra quyết định đúng đắn. Họ thành lập ban nhạc gia đình thành công nhất nước Áo. Đã hơn một nửa thế kỷ trôi qua, The Sound Of Music vẫn là bộ phim ca nhạc được yêu thích nhất mọi thời đại. Cuốn phim khiến chúng ta thấy yêu đời, dí dỏm, ấm áp nhờ danh sách bài hát đặc sắc và cả kho cảm xúc không thể chối bỏ.

Đây là một bộ phim có motip rất cổ điển, hoài cổ ở thời điểm năm 1965. Vậy điều gì làm nên sức cuốn hút của phim? Nữ diễn viên Julie Andrews đã thổi vào bộ phim sự chân thành đến mức ngọt ngào trong những giai điệu nhạc bay bổng. Nam diễn viên chính Christopher Plummer giũ bỏ hình ảnh nghiêm khắc để trở thành ông bố ấm áp, tình cảm cho lũ trẻ tinh nghịch.

Sự qua đời của Christopher Plummer ở tuổi 91 khiến người hâm mộ nuối tiếc. Ông là người có sự nghiệp trải dài nhất Hollywood xuyên suốt nhiều thập kỷ. Đồng thời, Plummer là một trong những trụ cột để tạo nên thành công vang dội của tác phẩm Giai điệu hạnh phúc. Quan trọng hơn, Plummer và Andrews góp phần tạo nên hình ảnh đại gia đình hạnh phúc gắn kết bởi tình yêu và âm nhạc.

Chuyện kể sống động bằng âm nhạc

Bộ phim mở màn bằng cảnh nữ tu sỹ Maria, do nữ diễn viên Julie Andrews thể hiện, chào đón thiên nhiên nước Áo tươi đẹp trong ca khúc chủ đề The Sound of Music. Tâm hồn lãng mạn được khắc họa rõ nét trong ca từ bài hát, và trong chất giọng trong trẻo của Maria. Ca khúc đã báo hiệu trước một hành trình thú vị cho nữ tu sỹ có tâm hồn bay bổng này. Cô không thể thuộc về một nơi uy nghiêm như tu viện mà là thế giới sôi động bên ngoài.

The hills are alive with the sound of music ; With songs they have sung for a thousand years ; The hills fill my heart with the sound of music ; My heart wants to sing every song it hears ; My heart wants to beat like the wings of the birds that rise from the lake to the trees.

Những ngọn đồi thao thức cùng giai điệu âm nhạc ; Những bản nhạc đồi núi hát hàng nghìn năm nay ; Những ngọn đồi khiến tim tôi tràn ngập trong âm nhạc ; Tim tôi muốn cất tiếng hát từng lời ca đã lắng nghe ;Tim tôi muốn đập như cánh chim bay từ mặt hồ lên trên ngọn cây.

Như dự báo, tính cách thiếu kỷ luật đã gây phiền toái cho Maria. Mẹ bề trên Abess, cử cô đến làm quản gia cho nhà thuyền trưởng Georg von Trapp. Maria trông coi, chăm sóc 7 đứa trẻ thiếu vắng hình bóng người mẹ do mất sớm, sống trong kỷ luật quân đội hà khắc. Tại đây, tâm hồn bay bổng của Maria như được truyền thêm sức mạnh với lũ trẻ. Cô dạy chúng hát, múa, chơi đùa đạp xe khắp thành phố Salzburg bằng những ca khúc dễ thuộc, dễ nhớ và rất dễ thương như Do Re Mi. Âm nhạc trở thành nhân vật phụ, đa màu sắc trong tác phẩm.

Câu chuyện âm nhạc sẽ thiếu lửa nếu không có nhân vật và diễn viên xuất chúng. Julie Andrews là linh hồn của bộ phim, khi nữ diễn viên thổi vào đó sự phá cách khỏi khuôn mẫu tu sỹ. Tình yêu với âm nhạc của Maria vượt khỏi làn ranh giới giữa thực tế và mơ mộng. Cô là người truyền cảm hứng âm nhạc cho lũ trẻ, quây quần bên chúng, dạy cho lũ trẻ sự tự tin và tinh thần lạc quan như trong ca khúc Điều tôi thích nhất (My favourite thing).

Xuyên suốt bộ phim, kho cảm xúc và năng lượng của Maria dạt dào mỗi khi cô cất tiếng hát và được lũ trẻ hưởng ứng nhiệt liệt. Có lẽ vì thế, khán giả có thể theo dõi bộ phim gần 3 tiếng đồng hồ mà không thấy mệt mỏi. Trái lại, họ cảm giác được tưới tắm trong sự thích thú và nhẹ nhàng, hòa cùng những giai điệu âm nhạc bình dị và hồn nhiên.

Ở khía cạnh ngược lại, vai thuyền trưởng Georg von Trapp (do Christopher Plummer thể hiện) là đối trọng tính cách với Maria. Ông là người kỷ luật và đôi khi có phần hơi hà khắc với con cái.

Tuy nhiên, tình yêu âm nhạc và lũ trẻ của Maria đã cảm hóa được tảng băng trong con người vị thuyền trưởng. Mặc dù Georg không hài lòng vì trang phục và hoạt động ngoài trời của 7 người con, ông bất ngờ và thích thú khi nghe chúng hát vui vẻ và hòa đồng. Mọi ánh mắt tò mò đã đổ dồn vào nhân vật nam chính khi lần đầu ông cất tiếng hát sau nhiều năm. Chuyển biến về mặt tâm lý thể hiện bằng âm nhạc là những bất ngờ thú vị của bộ phim. Hơn thế, Maria không kìm nén được cảm xúc để hòa giọng cùng vị thuyền trưởng khi nghe ông hát. Quả thực, âm nhạc của The Sound of Music thực hiện rất tốt vai trò cầu nối cảm xúc cho các tuyến nhân vật chính và tổng thể bộ phim.

Cho dù bộ phim có motip cổ điển, hai nhân vật chính của The Sound of Music lại có sự phá cách nhất định. Maria tìm kiếm sự tự do, đam mê của bản thân khi cô không chịu bó hẹp trong khuôn khổ truyền thống. Vị thuyền trưởng Georg dám từ bỏ vị hôn thê danh giá để theo đuổi một nữ tu sỹ nghèo, không xứng đôi vừa lứa. Cả hai nhân vật đều được gắn kết và thăng hoa bằng tình yêu với âm nhạc.

Tiếng hát đầy bản năng của Maria chạm tới nhiều vạch đích mà cô không ngờ tới. Mẹ bề trên Abess thấu hiếu được tâm hồn lãng mạn của cô. Đồng thời, tình yêu đó đã giúp cô thắp lửa cho gia đình sống trong sự khô khan và cứng nhắc. Hơn hết họ sống bằng tình cảm hơn là lý trí. Đó là một thông điệp quan trọng của bộ phim sau một hành trình phiêu lưu trong âm nhạc.

Sự lung linh của bối cảnh Salzburg, Áo

Bên cạnh âm nhạc, thành công của bộ phim không thể quên sự cảm ơn của bối cảnh thành phố Salzburg, nước Áo xinh đẹp. Khung cảnh thiên nhiên xanh tươi cùng với nét kiến trúc cổ kính khiến cho âm nhạc có sự cộng hưởng. Hơn thế nữa, bối cảnh phim gợi nhớ tháng ngày tươi đẹp nhất, ít có dấu ấn chiến tranh hay thù hận.

Salzburg là quê hương nhà soạn nhạc cổ điển danh tiếng Mozart. Phải chăng vì thế là các ca khúc trong phim luôn giản dị, dễ nhớ và có tầm ảnh hưởng lớn như âm nhạc của Mozart vậy? Tương tự như nhạc Mozart, có lẽ The Sound of Music lay động trái tim khán giả chính là nét đẹp nhân văn của tình người và âm nhạc.

(Theo IMDB, The Sound of Music)



hongvulannhi  
#1528 Posted : Sunday, February 28, 2021 3:16:24 PM(UTC)
hongvulannhi

Rank: Advanced Member

Groups: Registered
Joined: 3/18/2011(UTC)
Posts: 31,873

Thanks: 2503 times
Was thanked: 5349 time(s) in 3595 post(s)
Thần Đồng Âm Nhạc Wolfgang Amadeus Mozart


Phạm Văn Tuấn
2011/02/17

Trong 2 thế kỷ, câu chuyện về nhạc sĩ Mozart đã được kể nhiều lần. Sự kỳ diệu và bí ẩn của một thần đồng âm nhạc và cuộc đời với danh vọng cao sang và kết thúc bi thảm của Mozart đã là một câu chuyện đặc biệt trong lịch sử âm nhạc.

Thần Đồng Âm Nhạc Wolfgang Amadeus Mozart (1756 – 1791)

UserPostedImage


Mozart là một thần đồng mà tài năng cho tới ngày nay chưa có ai vượt qua được. Nhạc sĩ này đã biết chơi đàn vĩ cầm và dương cầm khi mới lên 3, bắt đầu viết ra các bản « nhạc khúc nhịp ba » (minuets) vào tuổi lên 6, soạn bản « giao hưởng » (symphony) đầu tiên khi chưa đầy 9 tuổi, sáng tác « diễn ca khúc » (oratorio) khi 11 tuổi và « nhạc kịch » (opera) lúc mới 12.

Trong số 3 nhạc sĩ bậc thầy của nền Âm Nhạc Tây Phương là Bach, Beethoven và Mozart, nhạc của Bach mang tính nguyên thuỷ (original) với nền nhạc đa âm (polyphonic basis). Beethoven có tính nhạc vừa bí ẩn, vừa mang cá tính và cách mạng, đã mở đường cho các nhạc sĩ của thế kỷ 19 và 20, thì riêng với Mozart, ông đã viết nhạc cho thời đại của mình mà không quan tâm tới âm nhạc của tương lai.

Ngôn ngữ âm nhạc của Mozart cũng giống thứ âm nhạc của các nhạc sĩ đi trước như JC Bach hay J Haydn. Mozart đã dùng các thể nhạc truyền thống, bao gồm các loại giao hưởng, nhạc kịch (opera), nhạc hoà tấu 4 đàn (quartet) ... Ông đã theo đúng các tiêu chuẩn mẫu mực, làm đúng theo các quy thức cổ điển, làm tốt đẹp hơn mọi phương cách thể hiện âm nhạc, cho nên, nhạc của Mozart là hiện thân của sự toàn hảo mà nền âm nhạc thời đó có thể đạt được.

Mozart là nhạc sĩ có năng khiếu đặc biệt về âm nhạc lại được giảng dạy ngay từ đầu về nhạc lý và nhạc cụ bởi người cha có tài, một nhạc sĩ vĩ cầm đã soạn ra nhiều nhạc phẩm giáo khoa. Ông Leopold Mozart đã huấn luyện người con trai kỳ tài của mình rồi đưa cậu nhạc sĩ nhỏ tuổi này vào các hoàn cảnh âm nhạc tốt đẹp nhất của thời đại. Wolfgang Mozart còn được học âm nhạc với tất cả các nhạc sĩ tài danh đương thời, đã theo các hành trình tới kinh đô của các nước Pháp, Anh, Hoà Lan, Ý ... đã sống tại thủ đô âm nhạc của thời đó là thành phố Vienna cũng như quen thuộc với các thành phố lớn khác của nước Đức.

Mozart đã làm quen với mọi nhạc thức, cộng thêm vào là thiên tư và bản chất, tất cả đã khiến ông bắt chước được các kiểu mẫu cũ, tổng hợp và cải tiến các nhạc phong của thời đại rồi viết ra một thứ âm nhạc mới khác hẳn các nhạc sĩ lừng danh thời đó.

Nhạc phong (mucical style) của Mozart đã mang nhạc tính tuyệt đối (absolute musicality). Nếu âm nhạc cổ điển của Beethoven hay âm nhạc lãng mạn của Berlioz và Chopin hàm chứa các cảm xúc nội tâm thì âm nhạc của Mozart lại không cho thấy những dấu vết của những đau khổ của cuộc đời mình. Âm Nhạc của Mozart đã được thăng hoa và chuyển thành các vẻ đẹp âm thanh trong cách thẩm mỹ cổ điển.

Wolfgang A Mozart đã trải qua một cuộc sống ngắn ngủi nhưng lại sáng tác ra các tác phẩm rất phong phú. Cuộc đời của Mozart có thể được chia làm 3 giai đoạn :

(1) thời thơ ấu và thiếu niên (1756-1774),
(2) thời kỳ viết nhạc phẩm (1774-1781), và
(3) các năm cuối sống tại thành phố Vienna (1781-1791).
1. Thời thơ ấu và thiếu niên của Mozart (1756-1774)

Wolfgang Amadeus Mozart sinh tại tỉnh Salzburg nước Áo vào ngày 27/01/1756. Cha là ông Leopold Mozart và mẹ là bà Maria Anna. Ông Leopold là một nhà soạn nhạc hạng thứ của vương triều địa phương, một nhạc sĩ vĩ cầm và là tác giả một số sách giáo khoa về âm nhạc. Khi lên 3 tuồi và nhìn thấy chị Nannerl 7 tuổi chơi đàn dương cầm, thời đó gọi là đàn hapsichord, Mozart cũng đòi học nhạc. Cả hai chị em được cha dạy âm nhạc và Mozart đã không thua chị, mà còn tập sáng tác các bản nhạc khúc nhịp ba (minuets).

Ngoài việc học đàn dương cầm, Mozart còn đòi học vĩ cầm. Một hôm ông Leopold và hai người bạn cùng họp nhau để hoà 6 bản trio (bản hoà tấu 3 đàn) do Wentzl, một trong hai nhạc sĩ kia sáng tác, Mozart lúc đó nằng nặc đòi chơi vĩ cầm bè hai. Rồi do khả năng thực sự, cậu bé Mozart dần dần được phép đàn vĩ cầm bè một với các nhạc sĩ lớn tuổi khác.

Do nhận thấy năng khiếu đặc biệt của hai người con nhỏ tuổi, ông Leopold bèn quyết định đưa các con đi lưu diễn tại nhiều nơi. Gia đình Mozart rời Salzburg vào tháng 01/1762, hướng về thành phố Vienna. Tại thị trấn Linz, buổi hoà nhạc đã thành công vì nhiều người hâm mộ tài nghệ của hai nhạc sĩ tí hon. Sau đó cha con Mozart lại tới Tu viện Ips. Khi xem chiếc đàn phong cầm nổi danh của tu viện, chú bé Mozart đã leo lên đàn thử khiến cho các tu sĩ phải hết sức sửng sốt và thán phục về tài nghệ. Mọi người không hiểu vì sao một chú bé nhỏ tuổi đến như thế có thể tạo nên các âm thanh tuyệt vời ?

Tiếng đồn về thiên tài của hai nhạc sĩ tí hon đã đến thành phố Vienna trước đoàn nghệ sĩ. Trong khi đón tiếp gia đình Mozart tại lâu đài Schoenbrunn, Hoàng Đế nước Áo Franz Josef đã gọi Mozart là “nhà ảo thuật bé nhỏ” và đã thử tài cậu nhạc sĩ tí hon này bằng cách bảo đánh ngay các bản đàn khó hay đánh đàn bằng một ngón tay, cũng như dạo đàn mà dùng vải phủ kín các phím đàn, không cho nhìn rõ. Chú bé Wolfgang đều vượt qua được các thử thách và mọi người đã vỗ tay tán thưởng. Để đáp lại sự tử tế của Vua và Hoàng Hậu, Wolfgand đã leo lên lòng Hoàng Hậu Maria Théresa và ôm hôn, như cách cảm ơn với mẹ của mình. Wolfgang còn kết thân với công chúa Marie Antoinette ở cùng lứa tuổi. Rất nhiều quà tặng dồn về hai nhạc sĩ nhỏ tuổi, đặc biệt là các nhẫn kim cương của Hoàng Đế Franz Josef và các bộ y phục lộng lẫy. Hoạ sĩ cũng vẽ chân dung của Mozart và bức hoạ còn được lưu giữ cho tới ngày nay.

Sau đó gia đình Mozart đi trình diễn tại Frankfurt và các thành phố khác rồi tới Paris. Trước triều đình Pháp tại cung điện Versailles, chị em Mozart cũng đã làm cho nhiều người phải thán phục. Từ Paris, đoàn nghệ sĩ tới London vào tháng 4-1764. Vua George III và Hoàng Hậu nước Anh, do rất yêu thích âm nhạc, đã yêu cầu Wolfgang đàn ngay các nhạc phẩm của Bach và Handel. Cậu bé Wolfgang còn đệm đàn cho Hoàng Hậu hát cũng như ứng tác nhiều giai điệu mỹ lệ. Ngày 04/06 là sinh nhật của Vua nước Anh. Cả thành phố London tràn ngập dân chúng. Wolfgang Mozart biểu diễn âm nhạc vào ngày mồng 05. Phòng hoà nhạc chật đầy thính giả sang trọng. Ông Leopold nhờ đó đã thu được rất nhiều tiền bạc. Vào dịp này, Wolfgang đã sáng tạo ra loại “nhạc khúc hai bè” (duet), một nhạc thức mới. Tháng 07/1766, gia đình Mozart rời London đi Hoà Lan rồi trở lại Paris lần thứ hai, cuối cùng quay về Salzburg vào tháng 11/1766.

Nước Ý thời bấy giờ là quê hương của âm nhạc vì vậy ông Leopold đã quyết định phải đưa Wolfgang tới nơi đó. Tháng 12/1769, nhạc sĩ thần đồng lại được cha đưa về miền Nam của châu Âu, nơi có dân chúng ca hát trên các cánh đồng nho, có các đoàn rước lễ vừa đi dọc theo đường phố hẹp, vừa hát các bản thánh ca, và đặc biệt nổi tiếng là âm nhạc của các ngôi giáo đường lớn. Wolfgang đã bị thử tài bởi các nhạc sĩ nước Ý, đã dạo cây đàn phong cầm của nhà thờ Saint Thomas tại thành phố Roveredo. Vinh quang cũng tới với Wolfgang tại Verona, nơi bản giao hưởng của nhạc sĩ tí hon được trình diễn và người ta đã vẽ chân dung của Wolfang.

Nơi trình diễn kế tiếp là thành phố Milan rồi Bologna. Đây là quê hương của nhạc sĩ lừng danh Padre Martini, người đã sáng tác ra các bản nhạc tôn giáo bất hủ. Ít khi ông Martini chịu tham dự vào các buổi hoà nhạc nhưng lần này, nhà soạn nhạc danh tiếng đó đã phải có mặt tại thính đường của bá tước Pallavicini để lắng nghe Wolfgang chơi đàn. Martini sau đó đã giao cho Wolfgang các tẩu khúc (fugue) và đã phải khen ngợi kiến thức về soạn nhạc của Wolfgang. Các vinh quang khác cũng tới với cậu bé nhạc sĩ này tại thành phố Florence, nơi triều đình của vương hầu Leopold.

Hai cha con Mozart tới Rome đúng vào Tuần Lễ Thánh (the Holy Week) khi cả thành phố lừng danh này đang ở vào dịp lễ hội lớn. Wolfgang đã được viếng thăm Giáo Đường Thánh Peter, Nhà Nguyện Sistine, nơi có bức danh hoạ “Cuộc Phán Xét Cuối Cùng” (the Last Judgment) của Michael Angelo. Chính tại Nhà Nguyện này, Wolfgang đã được nghe bản Thánh Ca Miserere của Allegri. Đây là bản Thánh Ca không được hát tại bất cứ một nơi nào khác và không ai có quyền mang một phần bản nhạc ra khỏi giáo đường. Sau phần lễ thật trịnh trọng và trang nghiêm có tên là Tenebrae (Bóng Tối), 7 cây nến thật lớn trên bàn thờ được tắt dần từng cây một, cho tới khi chỉ còn một cây nến cháy sáng, rồi cây này được nhẹ nhàng mang lùi về phía sau, toàn thể Nhà Nguyện chìm đắm trong bóng tối dày đặc và tuyệt đối yên lặng. Chính trong giờ phút lắng đọng này, bản nhạc Miserere (Hãy Thương Sót) dần dần bắt đầu. Một giọng đơn hát phần antiphon hay phần nhập đề ngắn, rồi kế tiếp là sự yên lặng, một sự yên tĩnh tận cùng khiến cho mọi người muốn ngừng thở vì e ngại tiếng thở có thể gây ra vang động. Chính trong lúc này các nốt nhạc cầu xin vang dần lên, tới khi cả Thánh Đường chan hoà tiếng thổn thức của thứ âm nhạc thánh thiện.

Hai cha con Mozart đã rời khỏi Giáo Đường trong yên lặng, trở về nhà trọ. Đêm hôm đó, Wolfgang không ngủ được vì cảm xúc của bản Thánh Ca. Cậu bé nhạc sĩ bèn thắp đèn lên và bắt đầu chép lại bản nhạc. Khi trời sáng, toàn thể bản Miserere của Allegri đã được Wolfgang chép lại qua trí nhớ.

Hôm sau là Ngày Thứ Sáu trước Lễ Phục Sinh (Good Friday), Wolfgang được nghe lại bản Miserere lần thứ hai và sau đó đã sửa chữa lại bản chép tay của mình cho thật chính xác. Tài năng xuất chúng của cậu bé 14 tuổi này đã khiến cho thành phố Rome phải sửng sốt và quý mến.

Wolfgang Mozart cũng được chú ý và đạt các danh vọng tại thành phố Naples, nơi đã cung cấp một cỗ xe ngựa quý đưa cha con Mozart qua đường phố chính, giữa các đám người nghênh đón, trên xe ngựa Wolfgang mặc áo sặc sỡ có nút áo bằng bạc, ngồi cạnh cha mặc áo màu nâu có tua viền màu xanh.

Khi trở lại Rome, Wolfgang Mozart đã được Đức Giáo Hoàng tưởng thưởng huân chương (the Order of the Golden Spur) vì thế có người đã gọi nhạc sĩ trẻ tuổi này là « Hiệp Sĩ Mozart ». Rồi khi tới thành phố Bologna, cậu nhạc sĩ trẻ tuổi lại được nhận làm nhân viên Hàn Lâm Viện Âm Nhạc Accademia Filhamonica. Bài khảo sát gia nhập Viện Âm Nhạc gồm việc sáng tác một nhạc khúc hát đối đáp (antiphon) 4 phần và cậu thiếu niên bị khoá trong phòng cho đến khi hoàn tất nhạc phẩm. Wolfgang đã gõ cửa đi ra sau nửa giờ đặt bút sáng tác.

Hành trình của cha con Mozart hướng về thành phố Milan. Tại nơi này, Wolfgang được đặt viết có thù lao một bản nhạc kịch (opera) trong 3 tháng, có tên là “Mitridate“. Buổi trình diễn vở nhạc kịch này được tổ chức vào ngày 26/12/1770 do chính Wolfgang điều khiển dàn nhạc.

Wolfgang A. Mozart đã đi khắp châu Âu và nước Anh, và trong 35 năm cuộc đời, nhạc sĩ thiên tài này đã trải qua 4 năm trên xe ngựa trong các hành trình xuyên qua các miền biên giới. Trong chuyến du lịch qua nước Pháp, Mozart đã quan tâm tới âm nhạc của Johan Schobert, rồi khi tới London, lại chịu ảnh hưởng phong cách âm nhạc của Johann Christian Bach, con trai nhà nhạc sĩ lừng danh Johann Sebastian Bach. Chuyến đi qua nước Ý từ năm 1769 tới năm 1773 đã cho phép Wolfgang Mozart học hỏi về đối điểm (counterpoint) với Padre Martini tại Bologna và trong thời gian này, bản nhạc kịch kiểu Ý La Finta Semplice (Italian opera buffa) đã được Mozart viết ra. Các nhà soạn nhạc giao hưởng người Ý, chẳng hạn ông Sammartini, cũng gây ảnh hưởng tới các tác phẩm của Mozart, như qua các bản nhạc đánh số K81, 95, 112, 132, 162 và 182.

Mozart đã thực hiện hơn 600 sáng tác âm nhạc và nhà nghiên cứu L. Von Koechel năm 1862 đã liệt kê và đánh số theo bản thư mục chủ đề (thematic catalogue) bằng « chỉ số K ». Đây là cách nhận biết được nhiều người công nhận.

Wofgang A Mozart đã có một trí nhớ kỳ lạ và một khả năng sáng tác âm nhạc ngay trong bộ óc của mình, đã xếp đặt các thành phần của bản nhạc khi đang ngồi trên xe ngựa trong các chuyến đi xa rồi sau đó, Mozart chỉ cần một hay hai ngày để viết tác phẩm trên giấy, thành các bản nhạc hoàn chỉnh. Nhờ các chuyến đi qua nhiều xứ sở, Mozart có thể hấp thụ được nhiều nhạc phong (styles), tổng hợp được nhiều nét nhạc (musical features) của nhiều quốc gia, khác hẳn với Haydn mang màu sắc âm nhạc đặc biệt của nước Áo, hay Handel với nét nhạc thuần Đức.

Vào thời đại của Mozart, nền âm nhạc của châu Âu chịu ảnh hưởng của hai trường phái Ý và Đức. Nói một cách đơn giản, âm nhạc Ý mang tính nhẹ nhàng, chủ đích nhắm vào giải trí trong khi âm nhạc Đức trịnh trọng hơn và hướng về diễn tả. Phương tiện âm nhạc của trường phái Ý là giọng ca (vocal) với các bản nhạc kịch (opera) và bản thanh nhạc (cantata) trong khi các nhạc sĩ Đức ưa chuộng các nhạc cụ (instrumental) và dùng các nhạc thể như giao hưởng (symphony) hay sonate (sonata). Chất nhạc (musical texture) của âm nhạc Ý là chủ điệu (homophonic) với các giai điệu có tính làm say mê, quyến rũ trong khi chất nhạc Đức lại thiên về khoa học đối điểm (the science of counterpoint). Mozart đã hiểu rõ và xử dụng được cả hai trường phái kể trên nhờ khả năng thưởng thức (taste), nhờ bản năng thiên tư biết dùng những gì thích hợp, tốt đẹp, nhờ trí thức (knowledge) hiểu rõ lý thuyết âm nhạc và kỹ thuật với các giới hạn của các nhạc cụ.

2. Thời kỳ viết nhạc phẩm (1774-1781)

Sau các năm chu du qua các quốc gia với các thành công huy hoàng và trở về Salzburg, Wolfgang Mozart bắt đầu gặp phải bóng tối vì sự ghen tị, vì các âm mưu và vì sự thờ ơ của những kẻ quyền thế. Người che chở và giúp đỡ Mozart là vị Tổng Giám Mục Salzburg đã qua đời, người kế vị lại lơ là với nghệ thuật, coi thường các nhạc sĩ nhà nghề. Năng khiếu và tài nghệ của Mozart đã không được coi trọng. Mozart được giao chức vụ trưởng ban nhạc nhưng lương bổng không đủ sống. Vào lúc này, Wolfgang Mozart đã 21 tuổi, đã sáng tác được nhiều nhạc phẩm thuộc nhiều thể loại.

Do tình trạng lợi tức thấp kém, ông Leopold dự định lại đưa các con thiên tài đi lưu diễn một lần nữa nhưng vị Tổng Giám Mục mới của miền Salzburg đã không cho phép ông Leopold rời khỏi địa phận, vì vậy Wolfgang cùng với mẹ ra đi vào sáng ngày 23/09/1777, hướng về thành phố Munich. Nơi đây, Mozart đã tới lâu đài Nymphenburg nhưng vị vương hầu địa phương đã từ chối, không còn chỗ trống dành cho nhạc sĩ thiên tài. Các vinh dự mà Mozart đã thu nhận được tại nước Ý đã làm buồn lòng các kẻ quyền thế người Đức. Mozart và mẹ lại đi tới thành phố Mannheim và chỉ kiếm được một chân dạy đàn dương cầm với số lương không đủ sống. Ông Leopold và con gái đã phải tiết kiệm, gửi tiền tiếp tế cho hai mẹ con Mozart tại đó.

Không lâu sau khi tới Mannheim, Wolfgang đã dấu cha, làm quen với hai cô con gái của gia đình Weber. Cô chị Aloysia 15 tuổi và cô em, Constanza 14, là hai thiếu nữ đang độ xuân sắc. Aloysia lúc đó đang tập hát nhạc kịch (opera) và Wolfgang sẵn lòng đệm đàn và hướng dẫn cho nàng ca hát. Mối tình đã chớm nở giữa hai người và Mozart đã đề nghị với gia đình Weber là họ nên cùng với Aloysia sang nước Ý trình diễn, với Mozart sẽ sáng tác các bản nhạc kịch thích hợp với nàng. Đồng thời Mozart cũng biên thư cho cha, căn dặn cha và chị đón đoàn nghệ sĩ tại Salzburg và ông Leopold khi đó sẽ gặp người con dâu tương lai, người mà ông sẽ quý mến. Nhưng ông Leopold đã không chú ý đến dự tính này. Ông dặn con trai phải đi ngay Paris, tạo dựng cho mình một danh tiếng. Wolfgang đành phải rời Mannheim, xa cách người yêu.

Wolfgang Mozart đã tới Paris. Thành phố này trước kia hân hoan đón chào một thần đồng âm nhạc nhưng ngày nay, lại dửng dưng trước một nhạc sĩ đã trưởng thành. Trong 3 tháng, Mozart đã không thành công trong việc kiếm được một công việc xứng đáng, rồi bà Maria mắc bệnh nặng và qua đời trong cánh tay của người con trai vào ngày 03/07/1778. Vào lúc này, ông Leopold đã gửi một bức thư báo tin cho Wolfgang biết vị Tổng Giám Mục Salzburg sẵn lòng giao cho chàng chức vụ nhạc sĩ đàn phong cầm của vương triều với lương năm là 500 florins và với một số điều kiện về vắng mặt. Nếu Wolfgang chấp nhận, lợi tức của hai cha con sẽ đủ dùng cho một cuộc sống tương đối thoải mái. Wolfgang không thể trái ý cha nên đã trở về Salzburg nhưng xin phép được ghé qua thành phố Mannheim để gặp gia đình Weber. Tới nơi, gia đình này đã dọn đi Munich. Mozart lại tới Munich nhưng khi gặp gia đình Weber, Aloysia chỉ coi Mozart là một người bạn cũ.

Trở về Salzburg, Mozart bị thất bại cả về tình duyên lẫn tham vọng. Mặc dù được gia đình luôn coi là một nhà soạn nhạc cỡ lớn, một thiên tài trong số các nhạc sĩ, Wolfgang Mozart vẫn không ưa thích miền Salzburg và các bổn phận phải làm đối với cung đình này. Tháng 11/1780, Wolfgang lại đi Munich để hoàn thành một nhạc kịch đã ký hợp đồng, dùng cho ngày đại hội năm sau. Nhạc kịch có tên là “Idomeneo” lần đầu tiên được trình diễn vào ngày 29/01/1781 và được mọi người khen ngợi, kể cả vị vương hầu của vùng Munich. Ông Leopold và chị Nannerl cũng tới Munich để chứng kiến lúc vinh quang của Wolfgang Mozart. Trong rạp hát, hàng trăm người đã đứng lên, hoan hô nhà soạn nhạc và đây là lúc hãnh diện nhất cho cả ba người thuộc gia đình Mozart.

Sau đó vị Tổng Giám Mục miền Salzburg lại ghen tức với danh tiếng do Mozart tạo dựng nên tại một nơi khác, nên đã ra lệnh ngưng chức nhạc sĩ của Wolfgang trong khi người cha Leopold cố gắng gọi con trở về. Wolfgang qua chán ghét miền Salzburg nên cuối cùng đã viết thư cho cha : “xin đừng bắt con trở về Salzburg nữa, cha hãy bảo con làm việc khác ngoài việc trở về đó”.

Tại Munich, Wolfgang Mozart bắt đầu cam chịu một cuộc sống thiếu thốn. Nhà nhạc sĩ tài danh chỉ có được một học trò. Với số tiền quá ít ỏi, Mozart phải sống trọ với một gia đình bạn, vào lúc này, người yêu cũ là nàng Aloysia đã đi lấy chồng. Bà Weber và hai cô gái lại dọn đi Vienna và cũng ở trong hoàn cảnh eo hẹp.

Cuối năm 1773 và đầu năm 1774, Wolfgang Mozart đã sáng tác được 2 bản giao hưởng cung Sol thứ (K183) và cung La trưởng (K201) với tính nhạc mãnh liệt và trang nghiêm, với đặc tính đồng nhất về chủ đề (thematic unity) và với đặc điểm về cách khai triển toàn bộ nhạc thức. Sau đó là thời kỳ Mozart viết nhiều sonate dành cho đàn dương cầm (piano sonata) : K279-284 soạn tại Salzburg và Munich trong 2 năm 1774-1775, K309 và K311 tại Mannheim,1777-78, và tại Paris vào năm 1778 gồm các bản sonate cung La thứ (K310), « sô nát » cung Đô trưởng (K330), sonate cung La trưởng với các biến khúc (K331) ; và 2 sonate mang đặc tính Mozart nhất là 2 nhạc phẩm cung Fa trưởng và Si giáng trưởng (K332 và K333). Nhiều biến khúc (variations) cũng được Mozart sáng tác tại Paris với các bản nhạc dành cho các nhạc sinh, kể cả bản « Ah, vous dirais-je maman » (K265, Paris-1778). Nhiều bản hoà tấu 4 đàn được Mozart sáng tác một cách xuất sắc, chẳng hạn như bản Flute Quartet cung Rê trưởng (K285) và bản Oboe Quartet (K370).

Wolfgang Mozart đã sáng tác âm nhạc hoặc do tiền đặt trước, hoặc vì một dịp đặc biệt nào đó. Trước khi viết nhạc, chàng nhạc sĩ thiên tài này đã có trong đầu óc một định kiến về khán giả và các nhạc sĩ trình diễn, về sự ưa chuộng của người nghe nhạc. Mozart quả thực là một nhà soạn nhạc thương mại, viết nhạc vừa với ước vọng nhạc phẩm sẽ được trình diễn, làm vui lòng người đặt hàng, lại mang về tiền bạc cho mình.

Trong các thập niên 1770 và 1780, Mozart đã sáng tác âm nhạc cho các buổi họp mặt ngoài vườn, các đám cưới, các sinh nhật, các buổi hoà nhạc gia đình và các nhạc phẩm này phần lớn được gọi là dạ khúc (serenade hay divertimento). Ngoài ra, số nhạc phẩm của Mozart còn gồm nhạc thính phòng với đàn dây và đôi khi với một hay hai loại kèn, rồi tới các concerto và các bản giao hưởng phức tạp hơn ... tất cả đều mang sắc nhạc đơn giản, bay bướm với giai điệu quyến rũ. Bản dạ khúc được phổ biến nhất của Mozart có tên là « Dạ Khúc Nhỏ » (Eine Kleine Nachtmusik, K525), một tác phẩm viết cho dàn nhạc nhỏ đàn dây (small string orchestra). Dạ khúc Haffner năm 1776 là một thí dụ rõ ràng nhất của thể điệu concerto-symphonic.

Mozart cũng viết các concerto dành cho vĩ cầm như các nhạc phẩm K216, 218 và 219, lần lượt theo các cung Sol, Rê và La. Các nhạc phẩm này là những tác phẩm với vẻ nhạc rất trong sáng, với âm thanh lộng lẫy, đầy nhạc cảm.

3. Thời kỳ sống tại thành phố Vienna (1781-91)

Wolfgang Mozart rời bỏ Munich và dọn qua Vienna, tại đây chàng nhạc sĩ đã quyết định chọn người vợ là cô Constanza Weber, em gái của người yêu khi trước, mặc dù lời quở mắng của ông Leopold. Hai người đã làm lễ thành hôn ngày 16/08/1782. Constanza tuy là một người vợ tận tuỵ song lại là một người đàn bà rất kém về nội trợ khiến cho gia đình Mozart luôn luôn túng thiếu. Trước hoàn cảnh eo hẹp về tài chính, Mozart muốn rời đi London hay Paris nhưng ông Leopold đã gửi thư, hẹn gặp người con trai tại Vienna. Rồi người cha và người chị đã tới, Mozart rất hân hoan được giới thiệu người vợ mới của mình và ông Leopold cũng vui sướng khi thấy con trai bận rộn trong việc sáng tác các nhạc phẩm. Có một buổi chiều, ông Leopold đã cùng với đại nhạc sĩ Josef Haydn nghe trình diễn các bản tứ hoà (quartets) do Mozart viết ra, và J. Haydn đã phải nói với ông Leopold : “Trước Thượng Đế, và tôi lấy danh dự mà nói rằng con trai của ông là một nhà soạn nhạc vĩ đại nhất mà tôi đã gặp. Cậu ta có khả năng thưởng thức và lại có một điều quý hơn nữa là một kiến thức sâu rộng nhất về sáng tác âm nhạc”.

Lần gặp gỡ trên cũng là lần cuối giữa hai cha con vì sau đó ông Leopold trở về Salzburg rồi mắc bệnh và qua đời vào ngày 28/05/1787. Hung tin này tới với Mozart sau khi chàng nhạc sĩ vừa mới hoàn tất bản nhạc kịch « Đám Cưới của Figaro » (the Marriage of Figaro). Tại mỗi góc phố của hai thành phố Vienna và Prague đều vang lên giai điệu của bản nhạc này.

Mặc dù thành công về bản nhạc kịch gần đây, Mozart vẫn túng thiếu và vẫn phải kiếm ăn bằng cách dạy nhạc. Vợ của chàng lại thường hay đau bệnh, không biết tiết kiệm và gia đình đôi khi không có đồ ăn hoặc củi đốt. Một vài người bạn thân cũng thỉnh thoảng giúp đỡ chàng lúc quá khó khăn. Lúc bấy giờ Hoàng Đế Josef của nước Áo vì muốn giữ chàng nhạc sĩ thiên tài lại trong nước mình, nên đã đề nghị tuyển Mozart làm nhà soạn nhạc cho cung đình với lương 80 bảng một năm, một món tiền quá nhỏ, khiến cho Mozart đã phải nói ra một cách chua chát : « Đó là món tiền quá lớn đối với công việc quá nhỏ đòi hỏi tôi phải làm, và cũng là món tiền quá nhỏ đối với khả năng tôi có thể làm được ».

Tháng 09/1787, Mozart bắt đầu viết vở nhạc kịch « Don Giovanni ». Nhạc phẩm phải xong vào ngày 29/10 mà tới tối ngày 28, phần khai khúc (overture) vẫn chưa được soạn tới. Mozart đã thức suốt đêm để viết nhạc vì tác phẩm đã ở sẵn trong đầu chàng nhạc sĩ thiên tài. Lúc 7 giờ sáng khi còn chưa khô mực, nhạc phẩm đã được chuyển tới người chép nhạc rồi dùng cho buổi trình diễn ngay ban chiều mà không có thời giờ tập dượt. Kết quả của vở nhạc kich “Don Giovanni” rất rực rỡ, mọi người đều tán thưởng những nét nhạc và giai điệu mỹ lệ của Mozart. Nhưng khó khăn tài chính vẫn chưa vượt qua được. Ông hoàng Karl Lichnowsky đề nghị Mozart nên đi theo ông tới Berlin vì Vua nước Phổ có thể giao cho chàng chức vụ Nhạc Trưởng Thính Phòng với lương bổng khá lớn nhưng vì lòng trung thành với Hoàng Đế Josef của nước Áo đã khiến Mozart phải từ chối.

Tháng 07/1791, khi đang sống tại Vienna, Mozart đã tiếp một người cao lớn mặc áo đen, đến đặt viết bản nhạc Cầu Hồn Requiem trong khi đó chàng nhạc sĩ cũng đang bận rộn giúp đỡ người bạn là nhạc sĩ Salieri. Lễ đăng quang của Hoàng Đế Leopold II đã được ấn định vào ngày 06/09 tại Prague. Trước khi lên xe ngựa đi Prague, người áo đen đặt viết bản nhạc cầu hồn lại đến và Mozart phải năn nỉ xin hoãn cho tới lúc từ Prague trở về. Bản nhạc kịch « La Clemenza Di Tito » đã được soạn xong đúng thời hạn và được trình diễn nhưng kết quả không vẻ vang. Mozart trở lại Vienna lúc cơ thể quá mệt mỏi vì làm việc quá độ. Dù thế, ngày 30/09, một nhạc kịch khác cũng xuất hiện mang tên « Cây Sáo Thần » (the Magic Flute). Thành công của bản nhạc kịch này tăng dần lên trong khi bản nhạc Cầu Hồn vẫn còn dang dở. Đã nhiều lần Mozart ngất sỉu vì yếu sức và một hôm, chàng nhạc sĩ thiên tài đã nói với vợ : « Anh viết bản Cầu Hồn này cho chính anh vậy ».

Chiều ngày 04/12/1791, Mozart bị nằm liệt giường và trút hơi thở cuối cùng vào sáng ngày 05/12, lúc 35 tuổi, để lại bản nhạc Cầu Hồn chưa viết xong. Một môn đệ ưa thích của Mozart tên là Sussmayr đã viết nốt bản nhạc lễ đó (mass) từ các nét nhạc phác thảo của Thầy cùng với một số giai điệu bổ túc của mình.

Ngày đưa đám của chàng nhạc sĩ thiên tài Mozart chỉ quy tụ được vài người bạn thân. Quan tài được chở trên xe kéo, ra khỏi thành phố để tới khu nghĩa trang nghèo nàn. Rồi một trận bão tuyết đổ ập tới, các bạn bè tiễn đưa đã bỏ về và lẽo đẽo theo sau xe tang chỉ còn người vợ goá. Do thời tiết quá xấu, xe tang đã không thể đi thêm được nữa, những người phu chôn cất đã đào huyệt và chôn vội vã chiếc quan tài bên đường. Sáng ngày hôm sau khi tuyết ngừng rơi, người vợ trẻ Constanza đã không thể tìm ra dấu tích ngôi mộ của chồng vừa mới đào lấp vào ngày hôm qua.

Vào các năm đầu của thời kỳ sống tại Vienna, các sáng tác nhạc của Mozart khá phong phú. Nhạc khúc hát nói (singpiel) “Die Entfuhrung aus dem Serail” (the Abduction from the Seraglio, 1782) đã được trình diễn nhiều lần. Mozart đã là nhạc sĩ dương cầm và sáng tác thần tượng của dân chúng thành phố Vienna, là một ngôi sao âm nhạc tự do.

Phần lớn các nhạc phẩm đã làm cho danh tiếng Mozart trở nên bất tử, đều được sáng tác vào khoảng thời gian 10 năm cuối với cách tổng hợp toàn hảo về nhạc thức và về nội dung, với nhạc phong vừa lẳng lơ, vừa uyên bác, với sự duyên dáng và đam mê trong chiều sâu của nhạc cảm và Mozart đã viết tất cả các thể loại âm nhạc.

Các ảnh hưởng chính đối với Mozart vào thời kỳ này vẫn là đường nét âm nhạc của Haydn và sự khám phá của chàng nhạc sĩ về âm nhạc của J. S. Bach. Thời đó bá tước Gottfried van Swieten là đại sứ của nước Áo tại Berlin. Vị bá tước này đã là thủ thư viện của vương triều và lại là một người đam mê âm nhạc. Tại nhà của bá tước Van Swieten, Mozart được làm quen với các tập nhạc của Bach trong đó có tập “Art of Fugue, the Well-Tempered Clavier” (Nghệ thuật của Tẩu Khúc dùng cho đàn dương cầm), một số các sonate và các nhạc phẩm khác. Ảnh hưởng của âm nhạc Bach đã được lưu dấu trong các tác phẩm về sau của Mozart, chẳng hạn như trong bản sonate cuối cùng dành cho dương cầm, K576, hay bằng nhạc tính trang trọng trong nhạc phẩm “Cây Sáo Thần” (the Magic Flute) và nhạc lễ Cầu Hồn Requiem.

Trong số các nhạc bản độc tấu dương cầm của thời kỳ Vienna, quan trọng nhất là bản Fantasia và Sonate cung Đô thứ (Sonata in C minor, K475 và K457). Nhạc phẩm Fantasia đã có các giai điệu và chuyển cung (modulations) đi trước Schubert trong khi bản Sonate kể trên đã là mẫu mực của nhạc bản Sonate Pathétique của Beethoven.

Mozart còn viết các nhạc phẩm dành cho 2 đàn dương cầm (K448, 1781), các sonate 4 tay (K497, 1786), nhạc thính phòng, sonate vĩ cầm cung La trưởng (K526), nhạc hoà tấu 3 đàn dây (String Trio K563), nhạc hoà tấu 5 kèn Clarinet (the Clarinet Quintet, K581) ... Trong 6 « Haydn Quartets » (nhạc hoà tấu 4 đàn), Mozart đã thể hiện khả năng trưởng thành của mình trong việc hấp thụ tinh tuý âm nhạc của Haydn mà không phải là một người bắt chước vụng về.

Với nhạc kịch « Đám Cưới Của Figaro » viết năm 1786 dùng lời nhạc (libretto) của Lorenzo da Ponte, Mozart đã lên tới tột đỉnh của tài soạn nhạc, với nét nhạc vừa trong sáng, vừa duyên dáng.

Các nhạc phẩm chính của Wolfgang A Mozart

Các nhạc phẩm dùng cho dàn nhạc (orchestral music) của Mozart gồm hơn 40 bản giao hưởng (symphonies), chẳng hạn như các bản có tên là Haffner số 35, Linz số 36, Prague số 38, Jupiter số 39, 40 và 41, các dạ khúc (serenade) như Dạ Khúc Nhỏ (Eine Kleine Nachtmusik, 1787), các hành khúc (marches) và vũ khúc (dances).

Các concerto gồm 5 bản dành cho vĩ cầm, 27 bản dành cho dương cầm và các bản nhạc khác dùng cho các loại kèn, sáo và thụ cầm (harp).

Các nhạc kịch (operas) gồm Idomeneo (1781), die Entfuhrung aus dem Serail (1782), Đám Cưới của Figaro (1786), Don Giovanni (1787), Cosi fan tutte (1790) và Cây Sáo Thần (1791).

Nhạc đồng ca (choral music) gồm 18 nhạc lễ, bản Cầu Hồn Requiem K626 (dang dở- 1791). Nhạc thính phòng gồm 23 bản hoà tấu 4 đàn dây, các trio, quintet, sonate ...

17 bản sonate dương cầm và bản Fantasia (K475, 1785). Ngoài ra còn có các bản nhạc hát thế tục (secular vocal music).

Vào thời đại của Wolfgang A. Mozart, số lượng các nhạc cụ của dàn nhạc giao hưởng còn bị giới hạn và các nhạc sĩ thời đó có phong cách trình diễn âm nhạc khác với ngày nay. Âm nhạc của Mozart chưa được giới hâm mộ hiểu rõ vào thế kỷ 19, cho tới sau Thế Chiến Thứ Nhất các nhạc sĩ và các nhà nghiên cứu âm nhạc mới tìm hiểu lại thiên tài Mozart và Wolfgang Amadeus Mozart được coi là nhạc sĩ có thiên phú nhất, hoàn hảo nhất mà Thế Giới được biết tới.

Phạm Văn Tuấn, ViệtThứcOrg 2011/02/17

Edited by user Sunday, February 28, 2021 3:35:58 PM(UTC)  | Reason: Not specified

Chỉ trong một phút giây hoài niệm
Dĩ vãng theo nhau lũ lượt về

hvln

Users browsing this topic
Guest (2)
77 Pages«<757677
Forum Jump  
You cannot post new topics in this forum.
You cannot reply to topics in this forum.
You cannot delete your posts in this forum.
You cannot edit your posts in this forum.
You cannot create polls in this forum.
You cannot vote in polls in this forum.